Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin sizden açıkça talep ettiği ikametgah veya mülkiyet gibi bilgileri sunmamanız sonucunda davanızın reddedilmesi, kural olarak mahkemeye erişim hakkınızın ihlali olarak değerlendirilmez. İdari yargılama süreçlerinde tarafların iddialarını destekleyecek belgeleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkan olumsuz sonuçlar sizin sorumluluğunuzda kabul edilir.

Bir savcı veya hâkim olarak hakkınızda yürütülen disiplin süreçleri, mesleki kariyerinizi ve haklarınızı doğrudan etkilediği için adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, geleneksel anlamda bir ceza mahkemesi olmasa bile disiplin kurullarının verdiği kararların sivil hak ve yükümlülükler çerçevesinde bu temel hakka tabi olduğunu belirtmektedir.

Mahkeme kararlarının geç tebliğ edilmesi sebebiyle tarafların yasal başvuru sürelerini kaçırmış sayılması ve itirazlarının incelenmemesi adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sürelerin kararın verildiği tarihten itibaren işlemeye başlamasını kural olarak kabul etse de, kararın taraflara geç ulaşması halinde bu gecikmenin mağduriyet yaratmaması gerektiğini vurgulamaktadır.

Yüksek mahkemelerin, tarafların sürenin iadesi taleplerini sırf dilekçe içinde ayrı ve resmi bir başlık yerine bir not şeklinde yazıldığı için yok sayması adil yargılanma hakkı bağlamında aşırı şekilcilik olarak kabul edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, başvuru dilekçesinin bütününe bakıldığında kişinin sürenin iadesini talep ettiği ve buna ilişkin gerekçeleri sunduğu açıkça anlaşılabiliyorsa, mahkemelerin bu talebi esastan değerlendirmesi gerektiğini belirtmektedir.

Hayır, mahkemenin bu durumda yargılamaya devam etmesi her zaman adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmeyebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sanığın duruşmalardan haberdar olup olmadığına ve yargılamaya katılmak için samimi bir çaba gösterip göstermediğine bakmaktadır.

Hayır, bir iş davasının on sekiz yıldan fazla sürmesi kesinlikle normal değildir ve bu durum makul sürede yargılanma hakkının açık bir ihlalidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların doğası gereği çok daha hızlı çözülmesi gerektiğine hükmetmektedir.

Evet, davanızın makul süre içinde sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurabilirsiniz. Mahkeme, özellikle iş hukuku gibi doğası gereği hızlı karar verilmesi gereken uyuşmazlıklarda yargılamanın on sekiz yıl gibi bir süreye uzamasını adil yargılanma hakkı ihlali olarak kabul etmektedir.

Davanıza bakacak olan hâkimin, mevzuatta öngörülen zorunlu otomatik vaka dağıtım sistemi kullanılmaksızın keyfi bir idari kararla atanması, kanunla kurulmuş bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkınızı ihlal edebilecek ciddi bir usulsüzlüktür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yargılamanın düzgün bir şekilde yürütülmesi için mahkemelerin işleyişini düzenleme yetkisinin bulunduğunu kabul etmekle birlikte, hâkim atamalarında uygulanan kurallara harfiyen uyulması gerektiğini belirtmektedir.

Mahkemenin, kendi seçtiğiniz avukatınızın geçerli ve belgelendirilmiş bir mazereti olmasına rağmen duruşmayı ertelemeyerek dosyaya aşina olmayan yeni bir avukat ataması adil yargılanma hakkının ihlali niteliğindedir. İlgili mahkeme kararında belirtildiği üzere, herkesin kendi seçtiği bir avukat tarafından temsil edilme hakkı adil yargılanmanın en önemli güvencelerinden biridir.

Askeri personelin mesleğini icra etmeye devam etme hakkının tehlikede olduğu disiplin yargılamaları, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından adil yargılanma güvencesi kapsamında değerlendirilmektedir. Mahkeme, silahlı kuvvetler mensupları hakkında yürütülen ve rütbe kaybı veya meslekten ihraç gibi ağır sonuçlar doğuran disiplin süreçlerinin, kişilerin doğrudan sivil haklarını etkilediğini kabul eder.