Makale

Bilişim sistemlerinin ve elektronik ödeme araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, sahte banka veya kredi kartı kullanımı günümüzün en kritik bilişim hukuku sorunlarından biri haline gelmiştir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 245/3. maddesi, sahte olarak oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir kartın kullanılarak haksız menfaat temin edilmesini bağımsız bir suç tipi olarak düzenlemektedir. Bu suç tipiyle, sadece bireylerin malvarlığı değerleri değil, aynı zamanda kartlı ödeme sistemlerine duyulan güven, bilişim sistemlerinin işleyişi ve kamu güveni gibi çok boyutlu hukuki menfaatler koruma altına alınmaktadır. Bilişim hukuku uygulamaları açısından, suçun maddi unsurlarının tespiti ve özellikle fiilin tamamlanma anının belirlenmesi büyük bir titizlik gerektirir. Söz konusu eylemin, daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçu oluşturmaması şartıyla uygulanan bu fıkra, modern ceza hukukunun teknolojik gelişmelere verdiği en net yanıtlardan biridir. Bu yazımızda, suçun temel unsurları ve yargı pratiğindeki tartışmalı içtima halleri ele alınacaktır.

Sahte Kart Kullanımı Suçunun Maddi Unsurları

Suçun maddi konusu, tamamen sahte olarak üretilmiş ya da gerçek bir kart üzerinde tahrifat yapılarak sahtecilik yoluyla oluşturulmuş banka veya kredi kartıdır. Dikkat edilmesi gereken husus, madde kapsamındaki suçun oluşabilmesi için sahte kartın gerçek bir banka hesabıyla ilişkilendirilmiş olması şart değildir. Kart tamamen hayali kişiler adına ve hiçbir banka hesabıyla bağlantısı bulunmaksızın da oluşturulmuş olabilir. Failin, bu sahte kartı amacına uygun bir şekilde, örneğin ATM'den para çekerek veya POS cihazından geçirerek kullanması ve haksız yarar sağlaması suçun tamamlanması için zorunludur. Eylemin sadece kimlik ispatı için sahte kartı ibraz etmekten ibaret kalması halinde kanunun aradığı kullanma unsurunun gerçekleştiğinden söz edilemez. Failin, sahte kartı bizzat üretmiş veya önceden sahte olduğunu bilerek temin etmiş olması şart değildir; kullanım anında kartın sahteliğini bilmesi ve iradi olarak yarar elde etmesi cezai sorumluluğun doğması için yeterlidir.

Suçun Mağduru ve Yargıtay'ın Yaklaşımı

Suçun mağduru hususunda doktrin ve yargı makamları arasında dikkat çekici değerlendirme farklılıkları bulunmaktadır. Ceza hukuku teorisinde, suçun işlenmesiyle birlikte doğrudan doğruya malvarlığında azalma meydana gelen kişi mağdur kabul edilmektedir. Bu yaklaşıma göre, sahte kart eğer gerçek bir kişinin banka hesabıyla bağlantılıysa suçun mağduru söz konusu hesap sahibi olmalıdır. Aksi halde, banka ancak suçtan zarar gören konumunda değerlendirilir. Ne var ki, Yargıtay kararlarına bakıldığında, sahte olarak oluşturulmuş banka veya kredi kartı ile harcama yapılması veya para çekilmesi fiillerinde esas mağdurun ilgili kartları çıkaran banka veya finans kuruluşu olduğu kabul edilmektedir. Yüksek Mahkeme'nin bu istikrarlı yaklaşımı, içtima kurallarının uygulanmasında ve özellikle zincirleme suç tespitinde doğrudan etkili olmakta, failin ceza miktarı tespit edilirken banka sayısı üzerinden değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

TCK 245/3 Bağlamında Teşebbüs ve İştirak

Sahte kartın kullanılarak haksız menfaat sağlanması suçu, icra hareketlerinin bölünebilmesi sayesinde suça teşebbüs hükümlerinin uygulanmasına oldukça elverişlidir. Failin suça teşebbüsten cezalandırılabilmesi için, sahte banka veya kredi kartının fiilen kullanılması gerekmektedir; zira kartın sadece failin üzerinde bulunması, icra hareketlerinin henüz başlamadığı bir hazırlık hareketi niteliğindedir. Fail sahte kartı ATM'ye yerleştirmiş veya ödeme işlemi için işyerine ibraz etmiş olmasına rağmen kendi elinde olmayan dışsal nedenlerle, örneğin kartın sahteliğinin anlaşılması veya sistem hatası vermesi yüzünden ekonomik yarar elde edemezse suç teşebbüs aşamasında kalmış olacaktır. İştirak boyutunda ise, faillerin eylem üzerinde ortak hâkimiyet kurarak hareket etmeleri durumunda müşterek faillik gündeme gelir. Aynı şekilde, suçun işlenmesini kolaylaştıran veya azmettiren şerikler de genel iştirak kuralları çerçevesinde sorumlu tutulmaktadır.

Suçların İçtimaı: Zincirleme Suç ve Geçit Suçu Tartışmaları

TCK 245/3 hükmü, kanunda açıkça belirtildiği üzere yardımcı norm niteliğindedir ve eylem daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde uygulanır. En çok karşılaşılan içtima sorunu ise suçun zincirleme şekilde işlenmesi ve suçların birleşmesi hallerinde görülmektedir.

• Yargıtay içtihatlarına göre, suçun mağduru banka olarak kabul edildiğinden, aynı bankaya ait birden fazla sahte kartın kullanılması veya tek bir kartın değişik zamanlarda kullanılması halinde zincirleme suç hükümleri uygulanır. Farklı bankalara ait kartlar kullanıldığında ise eylem, ihlal edilen banka sayısınca ayrı ayrı cezalandırılmaktadır.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulunun güncel kararlarıyla sabit olduğu üzere, kartın sahte yollarla temin edilerek bir hesaba bağlanması niteliğindeki öncesi aşamalar ile kartın kullanılması arasında geçit suçu ilişkisi bulunmamaktadır ve kullanım eylemi bağımsız olarak gerçek içtima kuralları uyarınca ayrıca cezalandırılır.

Fikri İçtima ve Diğer Suçlarla İlişkisi

Uygulamada, sahte banka veya kredi kartı ile haksız menfaat sağlanması suçu icra edilirken zaman zaman farklı suç tiplerinin de ihlal edildiği durumlarla karşılaşılmaktadır. Bu suç, esasen dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve sahtecilik gibi klasik malvarlığı ve güven suçlarının özel ve bağımsız bir görünümü olarak ihdas edilmiştir. Dolayısıyla failin sahte kartı kullanırken uyguladığı hileli davranışlar, tek başına dolandırıcılık veya evrakta sahtecilik suçunu değil, sırf bu özel nitelikli suçu oluşturur. Ancak failin eylemi, sahte kart kullanımı suçunun ceza miktarından çok daha ağır cezayı gerektiren başka bir suça sebebiyet veriyorsa, madde metnindeki kanuni sınırlandırma gereğince o ağır suçtan hüküm kurulması gerekmektedir. Bu hukuki tasarım, ceza adaletinin sağlanması ve haksızlık içeriği ile orantılı cezalandırma yapılabilmesi adına büyük önem taşımaktadır.