Makale

Bilişim teknolojilerinin gelişimi ve e-ticaret uygulamalarının yaygınlaşması, ödeme sistemlerinde yeni kolaylıklar sunarken aynı zamanda bilişim suçları alanında da yeni ihlal türlerini beraberinde getirmiştir. Sistematiğinde bilişim alanındaki suçlar bölümünde düzenlenen madde fıkrası, sahte olarak oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartının kullanılması suretiyle haksız yarar sağlanmasını ağır yaptırımlara bağlamaktadır. Bu düzenleme, ödeme araçlarına olan toplumsal ve ticari güveni teminat altına alırken, aynı zamanda bankaların ve hesap sahiplerinin malvarlığı değerlerini korumayı hedeflemektedir. Suçun oluşabilmesi için ortada fiziki veya manyetik olarak sahteleştirilmiş bir kartın bulunması ve bu kartın aktif olarak kullanılıp faile veya bir başkasına haksız menfaat temin edilmesi şarttır. Uygulamada bu eylemler, genellikle karmaşık suç örgütlenmeleri veya gelişmiş kopyalama teknikleri kullanılarak gerçekleştirildiğinden, mahkemeler ve yargı kurumları nezdinde oldukça titiz bir inceleme sürecine tabi tutulmaktadır.

Suçun Unsurları ve Korunan Hukuki Yarar

Sahte banka veya kredi kartı kullanımında kanun koyucu karma nitelikte bir hukuki yararı korumaktadır. Öncelikli olarak, bankacılık sisteminin güvenli işlemesini sağlayan kamu güveni ile kişilerin mülkiyet hakkı güvence altına alınmaktadır. Adli pratikler bağlamında suçun temel unsurları şu şekilde özetlenebilir:

• Maddi Konu: Tamamen hayal ürünü üretilmiş ya da üzerinde tahribat yapılarak sahtecilik eylemlerine maruz bırakılmış ödeme kartlarıdır.
• Fail ve Mağdur: Suçun faili herkes olabilir. Mağdur ise genellikle kartı çıkaran kurum olan bankalar ile malvarlığında azalma olan hesap sahibi gerçek veya tüzel kişilerdir.
• Fiil: Sahte kartın fiziken veya sanal pos üzerinden kullanılarak kendisine veya başkasına yarar sağlanması gerekmektedir. Eğer eylemde yarar elde edilmemişse suç teşebbüs derecesinde kalmaktadır.
• Manevi Unsur: Failin eylemi kast ile işlenmesi, yani kartın sahte olduğunu bilmesi ve haksız çıkar sağlamayı bilerek ve isteyerek hedeflemesi şarttır.

Suçun Özel Görünüş Şekilleri ve Teşebbüs

Teşebbüs, iştirak ve içtima gibi suçun özel görünüş şekilleri, uygulamalarda oldukça önemli bir hukuki zemin oluşturmaktadır. Fail, sahte banka veya kredi kartını ödeme sistemine sokup haksız menfaat elde etmek üzere icra hareketlerine başlamış ancak şifrenin yanlış girilmesi, banka sisteminin onay vermemesi veya görevlilerin durumu fark etmesi gibi elinde olmayan nedenlerle yarar sağlayamamışsa suç teşebbüs aşamasında kalmış kabul edilir. İştirak yönünden ise, aralarında önceden kurulmuş bir suç işleme iradesi ve iştirak bağı olan şahısların her biri ortak bir eylem planıyla hareket etmişse fail sıfatıyla sorumlu tutulabilmektedir. Suç eyleminde doğrudan fail olmayan ancak menfaat temini planının bir parçası olarak sahte karta pos cihazından onay veren veya eylemi kolaylaştıran şahıslar da iştirak hükümlerine tabi olur.

Mahkeme Kararları Çerçevesinde Zincirleme Suç Uygulamaları

Uygulamada aynı failin, sahte olarak oluşturduğu kartları farklı zamanlarda veya farklı yerlerde kullanması hukuken sıkça karşılaşılan bir durumdur. Hakim yargı kararlarına ve doktrindeki genel görüşlere göre, aynı mağdura yani aynı bankaya ait sahte kartın değişik zamanlarda birden fazla kez kullanılarak menfaat elde edilmesi halinde tek bir suç oluşmakta, ancak ceza tayininde zincirleme suç hükümleri uygulanarak yaptırım artırılmaktadır. Ancak fail, birden fazla farklı bankaya ait sahte kartı kopyalayarak haksız menfaat sağlamışsa, zarar gören banka sayısınca ayrı ayrı fiil oluştuğu kabul edilmektedir. Bunun yanında fail, sahte belgelerle bankaya başvurarak hesap açtırıp sahte kart temin etmişse, belgede sahtecilik ve ilgili kanun ihlalleri ile birlikte gerçek içtima kuralları da mahkemelerce değerlendirilmektedir.

Yaptırım ve Soruşturma Süreci

Kanun koyucu uyarınca, sahte veya üzerinde sahtecilik yapılmış bir banka yahut kredi kartını kullanarak haksız yarar sağlayan failler hakkında dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası yaptırımları öngörülmüştür. Kanun metninde bağlaç olarak "ve" ibaresi kullanıldığından dolayı yargı mercileri tarafından her iki ceza türüne de birlikte hükmedilmesi zorunludur. Ayrıca fiilden elde edilen maddi menfaatlerin mağdura iade edilememesi halinde, kazanç müsaderesi hükümleri devreye girerek hukuka aykırı iktisap edilen değerlere devlet tarafından el konulmaktadır. Bu suç tipi uzlaşmaya veya şikayete tabi suçlar arasında yer almadığından, adli makamlar durumu öğrenir öğrenmez re'sen soruşturma başlatmaktadır. Suçun kanunda öngörülen ceza miktarı göz önüne alındığında davalara bakmakla görevli olağan merci Asliye Ceza Mahkemeleri olsa da, eylemin nitelikli dolandırıcılık gibi ağır yargılamayı gerektiren başka suçlarla birlikte işlenmesi durumunda yetki Ağır Ceza Mahkemeleri bünyesine geçmektedir.