Makale

Gelişen teknoloji ile birlikte kamu idaresinin işleyişine karşı işlenen suçların başında gelen zimmet suçunun bilişim sistemleri aracılığıyla işlenmesi, ceza hukuku uygulamasında karmaşık içtima sorunlarını beraberinde getirmektedir. Failin, kamuya ait veya korumakla yükümlü olduğu malvarlığı değerlerini kendi hesabına aktarırken bilişim sistemlerindeki verileri hukuka aykırı olarak değiştirmesi, uygulamada birden fazla suç tipinin aynı anda ihlal edilip edilmediği tartışmalarına yol açar. Bir bilişim hukuku avukatı perspektifinden bakıldığında, klasik ceza hukuku kurallarının bilişim suçlarının evrensel niteliği karşısında yetersiz kaldığı durumlar tespit edilmektedir. Özellikle zincirleme suç hükümleri ve TCK düzenlemeleri ekseninde mahkemelerin uygulayacağı yöntemler, sanığın cezai sorumluluğunun adil bir biçimde belirlenmesi adına büyük önem taşımaktadır. Bu makalede, söz konusu eylemlerin ceza adalet sistemindeki yeri detaylıca incelenecektir.

Zincirleme Suç ve Orantılılık İlkesi Çatışması

Bilişim sistemleri aracılığıyla gerçekleştirilen zimmet eylemlerinde, failin çok sayıda küçük işlemi uzun bir zamana yayarak yapması sıkça karşılaşılan bir durumdur. Örneğin, bir banka veya kamu kurumu görevlisinin, binlerce kişinin hesabındaki sadece kuruş hanelerini kendi hesabına aktarması olayında uygulanacak içtima kuralları tartışmalıdır. Normal şartlarda mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda zincirleme suç hükümlerine başvurulması gerekse de, birden fazla mağdurun bulunduğu argümanıyla failin binlerce kez ayrı ayrı cezalandırılması gündeme gelebilir. Ancak bu yaklaşım, hukuk devleti olmanın temel bir gereği olan orantılılık ilkesine açıkça aykırılık teşkil edecektir. Failin binlerce kişiye karşı ayrı ayrı sorumlu tutulması yerine, fiilin ağırlığıyla orantılı bir ceza belirlenmesi ve ceza adaletinin dengeli bir içtima uygulamasıyla sağlanması elzemdir.

Veri Değiştirme ve Zimmet Eylemlerinin Birlikteliği

Kamu kurumunda görevli bir personelin, maaş ödemeleri veya para transferleri sırasında bilişim sistemindeki verileri yetkisiz olarak değiştirerek kamuya ait paranın bir kısmını kendi hesabına geçirmesi durumunda, görünüşte iki farklı suç ortaya çıkar: Bilişim sistemindeki verileri bozma veya değiştirme ve zimmet. Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesinin dördüncü fıkrası tam da bu noktada devreye girmektedir. İlgili fıkra hükmüne göre; kişinin bilişim sistemi aracılığıyla kendisine veya başkasına haksız çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde ilgili yaptırım uygulanır. Failin eyleminin doğrudan doğruya zimmet suçunu oluşturması durumunda, kanun lafzı gereği bilişim suçundan dolayı ayrıca bir cezalandırma yoluna gidilmemesi gerekmektedir. Yani eylem, sadece zimmet suçu üzerinden değerlendirilecektir.

TCK Madde 244 Uygulamasındaki Çelişkiler

Mevcut kanun uygulamasında, yasa metni ile madde gerekçesi arasında belirgin bir hukuki çelişki bulunmaktadır. Madde metninden, haksız çıkar sağlama eyleminin oluşturduğu diğer suçun daha ağır veya hafif olup olmadığına bakılmaksızın sadece o suçtan hüküm kurulması gerektiği anlaşılırken, madde gerekçesinde diğer suçun daha ağır cezayı gerektiren bir suç olması gerektiği ifade edilmiştir. Bir bilişim hukuku uzmanı gözüyle değerlendirildiğinde, madde gerekçesinin bağlayıcı olmaması nazara alınarak, kanunilik ilkesi gereği failin sadece işlediği asıl suç olan zimmet üzerinden cezalandırılması gerekmektedir. Gerekçenin, hükmü sanık aleyhine genişletici veya daraltıcı şekilde yorumlaması hukuken hatalı sonuçlar doğurabilir.

Hukuki Düzenleme İhtiyacı ve Çözüm Önerileri

Zimmet suçunun bilişim sistemleri vasıtasıyla işlenmesinin mevcut mevzuatta hırsızlık veya dolandırıcılık suçlarında olduğu gibi bir ağırlaştırıcı neden olarak düzenlenmemiş olması önemli bir eksikliktir. Gelişen teknoloji sayesinde fail, mağduru çok daha savunmasız bir durumda yakalamakta ve suçun işleniş kolaylığı failin tehlikeliliğini artırmaktadır. Sadece özel bir içtima hükmüyle tek bir suçtan ceza verilmesi caydırıcılık açısından yetersiz kalabilmektedir.

• Bilişim suçlarına yönelik müstakil ve detaylı bir mevzuatın hazırlanması elzemdir.
• Zimmetin bilişim yoluyla işlenmesi açık bir nitelikli hal olarak kanuna eklenmelidir.
• İçtima sorunlarını çözerken failin cezai sorumluluğunun orantılılık ilkesini ihlal etmemesi sağlanmalıdır.