Makale

Türk Ceza Kanunu kapsamında kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlar arasında yer alan zimmet suçu, teknolojinin gelişmesiyle birlikte bilişim sistemleri kullanılarak da işlenebilir hale gelmiştir. Temel olarak zimmet suçu, bir kamu görevlisinin görevi gereği kontrolünde bulunan malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmesiyle oluşur. Ancak bu suçun bilişim yoluyla icrası, klasik fiziksel zimmete geçirme eylemlerinden farklı ve daha karmaşık hukuki sorunları beraberinde getirmektedir. Kamu görevlisinin doğrudan fiziksel bir temas kurmadan, sadece klavye üzerinden vereceği komutlarla veya sisteme entegre edeceği zararlı yazılımlarla varlıklar üzerinde tasarrufta bulunması mümkündür. Bu durum, icra hareketlerinin başlangıcı, neticenin gerçekleşme anı ve teşebbüs gibi temel ceza hukuku kavramlarının dijital dünya özelinde yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Dolayısıyla bilişim yoluyla zimmet suçunun icrasının tespiti, alanında uzman bir bilişim hukuku analizi gerektirir.

Bilişim Sistemlerinde İcra Hareketleri ve Netice

Bilişim yoluyla işlenen zimmet suçlarında, failin zimmete geçirme iradesini yansıtan icra hareketleri genellikle bilgisayar ağları veya kapalı devre sistemler üzerinden gerçekleştirilir. Klasik zimmet suçunda hareket ile netice genellikle birbirine bitişik olarak kabul edilirken, bu durum bilişim yoluyla işlenen fiillerde farklılık gösterir. Bilişim sistemleri üzerinden verilen bir komutun, hedef hesaba veya sisteme anında yansımaması oldukça muhtemeldir. Failin kendi hesabına kaynak aktarmak için sisteme zaman ayarlı bir program yüklemesi durumunda, eylemin icrası ile neticenin gerçekleşmesi arasında uzun bir zaman dilimi bulunabilir. Örneğin, amirinin bilgisayarına girerek bir yazılım kuran kamu görevlisinin bu eylemi anında sonuç doğurmayabilir. Yazılımın, belirli bir zaman sonra aktive olarak değerleri failin hesabına aktarması durumunda suç tamamlanmış olur. Bu durum, hukuki açıdan bilişim yoluyla zimmet suçunun neticesi hareketten ayrılabilen bir maddi suç niteliği taşıdığını açıkça göstermektedir.

Suça Teşebbüs ve İcra Hareketlerinin Kesintiye Uğraması

Zimmet suçunun icra hareketlerinin bilişim sistemleri üzerinde yapılması, suça teşebbüs müessesesinin uygulanabilirliğini de doğrudan etkilemektedir. Bilişim yoluyla icra edilen zimmet suçlarında teşebbüs aşamasının tespiti bazen çok daha belirgin olabilmektedir. Kamu görevlisinin sisteme yüklediği bir transfer programının, kurumun ağ kalkanı veya anti-virüs yazılımları tarafından engellenmesi halinde suç teşebbüs aşamasında kalmış sayılır. Fail, zimmete geçirme amacına yönelik elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlamış, ancak elinde olmayan nedenlerle neticeye ulaşamamıştır. Karantinaya alınan bu programın daha sonra üçüncü bir kişinin hatasıyla aktif hale gelmesi ve neticeyi meydana getirmesi durumunda ise teşebbüsten değil, tamamlanmış zimmet suçundan bahsedilecektir. Dolayısıyla failin bilişim sistemi üzerindeki müdahalelerinin anlık incelenmesi ve neticenin gerçekleşip gerçekleşmediğinin bilişim uzmanlarınca tespit edilmesi büyük önem taşır.

İcra Aşamasında Hileli Davranışların Rolü

Zimmet suçunun icrası sırasında başvurulan hileli davranışlar, ceza hukuku pratiğinde failin daha ağır bir yaptırımla karşılaşmasına neden olan nitelikli bir unsurdur. Suçun icrası aşamasında veya icranın hemen akabinde, bilişim sistemi üzerindeki kayıtların manipüle edilmesi, failin kastının ağırlığını gösterir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken husus, gerçekleştirilen dijital hilelerin suçu işlemeye değil, doğrudan doğruya zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik olmasıdır. Aşağıda bilişim yoluyla zimmet suçunun icrası aşamasında karşılaşılabilecek bazı durumlar listelenmiştir:

• Failin kuruma ait bilgisayardan zimmetine kaynak geçirme komutu vermesine rağmen bağlantı sorunu yaşanması halinde suç teşebbüs aşamasında kalır.
• Failin dijital veriler üzerinde yaptığı oynamalar kurum içi basit bir denetimle anlaşılabilecek seviyede olsa bile hileli davranış kapsamında nitelikli zimmet uygulanır.
• Zimmet eylemi tamamlandıktan çok sonra, salt kayıtları gizlemek amacıyla bilişim sistemi üzerindeki sonradan yapılan bağımsız müdahaleler, zimmetin icrasındaki hile olarak değerlendirilmeyebilir.