Usul Hukuku

Bir kargo firmasına salt teslimat işleminin gerçekleştirilmesi amacıyla sağladığınız cep telefonu numaranızın, sonradan tamamen farklı bir alan olan kampanya ve pazarlama süreçlerinde kullanılması hukuka aykırılık teşkil edebilecek oldukça tipik bir durumdur. Kanunlarımızda yer alan en temel ilkelerden biri olan amaçla sınırlılık ilkesi gereğince, kişisel veriler ancak ve ancak hangi amaca yönelik olarak toplanmışsa o amaca hizmet edecek şekilde kullanılabilir.

Apartman ve site gibi ortak yaşam alanlarına güvenlik kamerası takılabilmesi için tüm kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızasının bulunması gerekmektedir. Ortak alanların izlenmesi amacıyla dahi olsa, yeterli çoğunluk sağlanmadan takılan bu cihazlar, binada ikamet edenlerin mahremiyet hakkı çerçevesinde hukuka aykırılık iddialarına zemin hazırlayabilmektedir.

Hekimin veya hizmet sunan platformun, uzaktan sağlık hizmeti sunmadan önce sizi hizmetin mahiyeti, riskleri ve potansiyel dezavantajları konusunda bilgilendirmemesi açık bir hukuka aykırılık durumu oluşturabilir. Mevcut hukuki düzenlemelere göre, hekim size uygulanacak tıbbi müdahalenin sonuçları, tehlikeleri ve uzaktan alınacak hizmetin yüz yüze tedavinin tam bir muadili olamayacağı konularında kapsamlı bir aydınlatma yapmakla yükümlüdür.

Vergi idaresi, devletin mali ve ekonomik çıkarlarını korumak veya suç soruşturması yürütmek amacıyla verilerinizi işlerken, size aydınlatma metni sunmak zorunda değildir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, bu tür kamu gücü gerektiren istisnai hallerde vergi idaresini aydınlatma yükümlülüğü kapsamı dışında tutmuştur.

Bir dijital platformun hem bilgilendirme metnini okuduğunuza dair onayı hem de verilerinizin işlenmesine yönelik rızanızı tek bir kutucukla aynı anda talep etmesi, mevcut mevzuatımız açısından hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durum olarak değerlendirilmektedir. İlgili dijital platformlar, her türlü veri toplama faaliyetinden önce size yönelik aydınlatma yükümlülüğü gereklerini eksiksiz yerine getirmeli ve rıza gerektiren işlemler için sizden ayrıca ve çok açık bir şekilde onay almalıdır.

Bir hizmetin sunulmasının biyometrik verilerinizin işlenmesine yönelik rıza şartına bağlanması, veri koruma hukuku prensipleri bağlamında hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir durumdur. Kanun kapsamında verilerinizin işlenebilmesi için gereken açık rıza unsurunun geçerli olabilmesi için belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve mutlaka özgür iradeyle açıklanmış olması gerekmektedir.

Elektronik ticaret sitelerinin sunduğu hizmetten faydalanabilmeniz için kişisel verilerinizin işlenmesine yönelik rızanızın bir ön şart olarak dayatılması, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Kanunlarımıza göre kişisel verilerin işlenmesine dair vereceğiniz açık rıza beyanının tamamen özgür iradenize dayanması gerekmektedir.

Arabulucunun tarafınıza ait genel nitelikli bilgileri işlemesi için kural olarak açık rıza vermeniz gerekmekle birlikte, kanunlarda açıkça öngörülen istisnai durumlarda rızanız aranmaksızın da işlem yapılabilmektedir. Sürecin en başında uyuşmazlığın arabuluculuğa taşınabilmesi amacıyla doldurulan ön başvuru formunda yer alan iletişim bilgilerinizin sisteme kaydedilmesi, arabulucunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu bir adım olduğundan rızanız dışında da yasal olarak işlenebilir.

Bankanın size sunacağı avantajlı bir kredi hizmetini, verilerinizin pazarlama amacıyla veya üçüncü taraflarla paylaşılması şartına bağlaması yasaların aradığı özgür irade unsurunu zedeleyen ve hukuka aykırılık teşkil edebilecek bir uygulamadır. Kişisel verilerin işlenmesinde temel alınan açık rıza kavramının hukuken geçerli olabilmesi için, bireyin bu onayı hiçbir baskı altında kalmadan, tamamen kendi hür iradesiyle vermiş olması şarttır.

Olağanüstü durumlarda, kamu güvenliğini veya düzenini sağlamak gerekçesiyle idari merciler tarafından internet hızının yavaşlatılması yani bant daraltma uygulamalarına gidilmesi mevzuatta belirli yetkilere dayandırılmış olsa da, bu yetkinin kullanımı her zaman hukuki denetime tabi bir konudur. Bilgiye en çok ihtiyaç duyulan anlarda iletişim ağlarının kesilmesi, vatandaşların temel bir hakkı olan bilgi edinme hakkı ve haberleşme hürriyeti üzerinde ciddi bir müdahale oluşturur.