Usul Hukuku

İşverenin bilgisayarınıza takip programı kurarak sizi anbean izlemesi, belirli yasal sınırları aşması durumunda hukuka aykırı kabul edilen bir uygulamadır. İşverenin yönetim hakkı kapsamında işçiyi denetleme yetkisi bulunsa da, bu yetki sınırsız değildir ve dijital ortamlardaki denetimlerin ölçülülük ilkesi ile sınırlandırılması zorunludur.

Bilişim sistemleriniz üzerinde öncelikle bulundukları yerde arama yapılması ve aranan verilerin kopyasının çıkarılması gerekmektedir. İlgili kanun maddesi uyarınca bilgisayarınıza doğrudan el konulması mümkün olmayıp, elkoyma tedbiri ancak istisnai ve son çare olarak başvurulabilecek bir yöntemdir.

Yaşam hakkı, millî güvenlik, kamu düzeninin korunması veya suç işlenmesinin önlenmesi gibi durumlarda, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığı idari bir kararla erişimin engellenmesi kararı verebilmektedir. Ancak bu idari kararın en geç yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulması yasal bir zorunluluktur ve hâkimin onaylamadığı kararlar kendiliğinden ortadan kalkar.

Piyasada hakim durumda veya oldukça güçlü bir konumda bulunan bir teşebbüsün, aynı teknik özelliklerdeki ürün veya onarım hizmetlerini, alıcıların şirket büyüklüğüne veya pazarlık gücüne göre belirgin fiyat farklılıklarıyla satması fiyat ayrımcılığı olarak tanımlanan ve yasal denetime tabi tutulan bir durumdur. Özellikle çok büyük kurumsal alıcıların detaylı sözleşmelerle korunup en düşük fiyat avantajı elde etmesine karşın, piyasadaki küçük işletmelerin bilgi eksikliğinden ve mecburiyetinden yararlanılarak çifte standartlı tekelci fiyatlara maruz bırakılması hukuka aykırılık iddialarına zemin hazırlayabilir.

Yalnızca onayladığınız kişilerin görebildiği kısıtlı (korumalı) hesaplardan paylaştığınız içeriklerin rızanız dışında alınarak başka mecralarda yayınlanması, özel hayatın gizliliği ihlali kapsamında değerlendirilebilecek oldukça ciddi bir hukuksuzluktur. Hukuk sistemimiz, sosyal medya profillerindeki gizlilik ayarlarını, kullanıcının o bilgiyi sadece belirli bir çevreyle sınırlı tutma iradesinin en temel göstergesi olarak kabul etmektedir.

Web siteleri veya mobil uygulamalar tarafından hizmeti kullanabilmeniz için zorunlu koşulan uzun ve karmaşık gizlilik metinlerini onaylamanız, yasal haklarınızdan kayıtsız şartsız feragat ettiğiniz veya verileriniz üzerinde sınırsız bir kullanım izni verdiğiniz anlamına gelmemektedir. Bilişim hukuku doktrininde, kullanıcıya seçme şansı bırakmadan dayatılan ve okunması fiilen imkansıza yakın olan bu tür standart sözleşmelerin hukuki geçerliliği her zaman tartışma konusu olabilmekte ve verilen rızanın gerçek bir rıza olup olmadığı mahkemelerce titizlikle incelenmektedir.

İyi niyetli olduğunuzu iddia etseniz bile, yetkiniz veya sistem sahibinin önceden alınmış rızası olmaksızın bir bilişim sistemine sızmanız hukuki sorumluluk doğurabilecek riskli bir eylemdir. Kendilerini gri şapkalı bilişim korsanı olarak tanımlayan kişilerin, sistemin sahibinden izinsiz olarak güvenlik açıklarını tespit edip sisteme erişmeleri, yasadışı bir eylem olarak nitelendirilmektedir.

Teklif edilen mal veya hizmetlerin ihale şartnamesinde belirtilen tüm niteliklere ve teknik detaylara eksiksiz olarak sahip olmasına rağmen, idare yetkililerince aksini iddia ederek asılsız gerekçelerle sizi değerlendirme dışı bırakmak doğrudan hukuka aykırılık teşkil eden cezai bir eylemdir. Kamu ihale hukukunun varlık sebebi olan eşit muamele ve güvenilirlik ilkelerinin katı ihlali anlamına gelen bu durum, yetkililerin ihaleyi belirli bir kişiye yönlendirmek adına başvurdukları bir tür hileli davranış ve fesat olarak kabul edilmektedir.

Şirketinizin bilişim sistemine yetkisiz bir şekilde girerek verileri değiştirmek suretiyle kendisine bir belge veya statü sağlayan kişinin bu eylemi, kanunda öngörülen haksız çıkar sağlama suçu bağlamında değerlendirilebilecek bir davranıştır. Faillerin bilişim sistemindeki verileri bozması, değiştirmesi veya sisteme yeni veri yerleştirmesi sonucunda, doğrudan parasal bir kayıp yaşanmasa dahi manevi bir menfaat veya haksız bir kazanım elde etmeleri hukuka aykırılık teşkil eder.

Kanuna aykırı yollarla elde edilmiş olan bulgular Anayasa gereği kural olarak mahkemelerce reddedilmeli ve sanığın mahkûmiyetine esas alınmamalıdır. Hukuk sistemimiz, maddi gerçeğe ne pahasına olursa olsun ulaşmayı değil, insan haklarına saygılı ve adil yargılanma hakkı çerçevesinde adalet tesis etmeyi amaçladığından, yasa dışı ele geçirilen bu kayıtların ispat sürecinden dışlanması esastır.