Usul Hukuku

Kolluk kuvvetlerinin şüpheliden zor veya baskı kullanarak telefon şifresini talep etmesi, kişinin kendisi aleyhine delil vermeye zorlanamaması ilkesi kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir ihlal niteliği taşıyabilmektedir. Mevzuatımızda yer alan susma hakkı gereğince, hiç kimse kendisi veya yakınları aleyhine beyanda bulunmaya veya delil göstermeye zorlanamaz.

Hakkınızda yürütülen bir arama işlemi sırasında, kararda belirtilen suçla bağlantısı olmayan ancak başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil ele geçirilirse, bu bulgulara tesadüfen elde edilen delil adı verilmektedir. Bilgisayarınızda yapılan yasal arama sırasında çıplak gözle görülebilecek şekilde rastlanan bu tür yeni deliller muhafaza altına alınır ve durum derhal Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.

Bilişim sisteminizde usulüne uygun olarak icra edilen bir arama faaliyeti sırasında, arama kararına konu olan suç dışında başka bir suçun işlendiğine dair şüphe uyandıran bulgularla karşılaşılması durumunda bu veriler tesadüfen elde edilen elektronik delil statüsünde değerlendirilebilir. Ancak kolluk görevlilerinin, buldukları bu yeni delillere dayanarak mevcut aramayı kendi inisiyatifleriyle genişletmeleri ve tüm sistemi başka suçlar için bir keşif aramasına dönüştürmeleri hukuka uygun kabul edilmez.

Yapılmakta olan bir arama sırasında soruşturma konusu dışında başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran verilere rastlanması ceza hukukunda tesadüfi delil olarak adlandırılmakta olup, bu durum adli makamlarca ayrıca usuli bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Kanun gereği, bilgisayarda durağan halde bulunan bu tür verilere rastlandığında arama işlemi derhal durdurulmalı ve durum Cumhuriyet Savcılığına bildirilerek yeni suç şüphesi için ayrıca bir arama kararı talep edilmelidir.

İletişimin denetlenmesi esnasında, karara konu olan asıl soruşturmayla ilgisi bulunmayan ancak tamamen başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran tesadüfi bilgilere ulaşılması ceza yargılamasında mümkündür. Hukukumuzda bu tür tesadüfen elde edilen konuşma içeriklerinin geçerli bir ispat aracı olarak kullanılabilmesi, ortaya çıkan bu yeni suç tipinin de kanunda sayılan ve dinleme kararı verilebilecek ağır katalog suçlar arasında yer almasına bağlıdır.

Türk ceza muhakemesi sistemi uyarınca, şüphelinin bilgisayarına uzaktan erişim sağlanarak (uzaktan arama) veri elde edilmesi hukuken mümkün görünmemektedir. Hukukumuzda bilişim sistemlerinde arama yapılması sıkı şartlara bağlanmış olup, kişinin haberi ve fiziksel bir el koyma işlemi olmaksızın doğrudan sisteme sızılması, temel hak ve özgürlüklere ağır bir müdahale anlamı taşıyacaktır.

Şüphelinin bilgisayarında arama yapılmasına izin veren yasal düzenlemeler, kural olarak sadece şüphelinin o an fiilen kullandığı fiziksel cihaz ve bu cihaza takılı olan donanımlarla sınırlı bir yetki sunmaktadır. Kolluk kuvvetlerinin sizin cihazınız üzerinden uzaktan erişim sağlayarak yurt dışı sunucularında, ağ sistemlerinde veya yer sağlayıcı konumundaki şirketlerin veri kütüklerinde izinsiz arama yapması genel hukuki kanaate göre ölçüsüz bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.

Verilerinizin kopyalanması işlemi sırasında elde edilen verilerin bir kopyasının tarafınıza veya avukatınıza verilmesi yasal bir zorunluluktur ve bu kuralın ihlali bütün süreci hukuken sakatlayabilir. Sisteme müdahale öncesinde, bilgisayarınızda yer alan bilgilerin eksiksiz bir şekilde yedeğinin alınması ve bir nüshanın size verilmesi, işlemin adil ve güvenilir olmasını sağlamak amacını taşır.

İş arkadaşlarınızla kendi aranızda oluşturduğunuz mesajlaşma gruplarındaki yazışmaların işveren tarafından denetlenmesi ve feshe dayanak yapılması kural olarak haberleşmenin gizliliği ihlali olarak nitelendirilebilecek bir eylemdir. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, üçüncü kişilere kapalı olan bu tarz anlık mesajlaşma uygulamalarındaki yazışmaların kişisel veri niteliğinde olduğu ve işçinin makul mahremiyet beklentisine aykırı şekilde ele geçirilerek feshe gerekçe yapılamayacağı ifade edilmektedir.

İşverenin, rızanız veya bilginiz dışında işyeri bilgisayarında açık kalan şahsi WhatsApp mesajlarınızı okuması hukuka aykırı bir gözetim faaliyeti olarak değerlendirilebilir. Her ne kadar bilgisayar şirkete ait olsa da, kapalı bir grupta veya özel bir sohbet programında yapılan yazışmalar çalışanların haberleşme hürriyeti kapsamında özel bir mahremiyet beklentisi taşıdığı alanlardır.