Usul Hukuku

Zorla veya tehdit yoluyla elde edilen mesajların mahkemede aleyhinize bir delil olarak kullanılması hukuken engellenebilecek kuvvetli bir durumdur. Ceza muhakemesinde maddi gerçeğe ulaşmak hedeflense de, bu amacın her ne pahasına olursa olsun gerçekleştirilmesi hukuk devleti ilkesiyle asla bağdaşmaz.

Anayasamız ve ilgili yasal düzenlemelerimiz uyarınca, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların yargılamada delil olarak kabul edilmesi kesinlikle mümkün değildir. Bir delilin ispat aracı olarak kullanılabilmesi için öncelikle ve mutlak surette hukuka uygunluk kriterini taşıması gerekmekte olup, yasal kurallara ve evrensel hukuk ilkelerine aykırı yöntemlerle toplanan ispat vasıtalarının hâkim tarafından değerlendirmeye alınması yasaklanmıştır.

Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin rıza dışında bir aletle dinlenmesi, kaydedilmesi ve ifşa edilmesi kanunlarımızda açıkça suç olarak düzenlenmiştir. Anayasal bir hak olan özel hayatın gizliliği ilkesi gereğince, hukuka aykırı olarak elde edilen bulgular mahkemelerde hukuka aykırı delil niteliği taşır ve hakimin kararına veya vicdani kanaatine esas oluşturamaz.

Ceza yargılamasında bir fiilin ispatlanabilmesi için öne sürülen kanıtların mutlaka hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş olması anayasal bir zorunluluktur. Bir başkasının kullandığı bilgisayara onun rızası ve yasal bir yetki olmaksızın gizlice takip yazılımı kurmak veya verilerini kopyalamak özel hayatın gizliliğini ihlal eden bir eylem olarak değerlendirilebilir.

Telefon dinleme veya teknik olarak iletişimin denetlenmesi kararı, sadece cihazınız üzerinden o an ve gelecekte gerçekleştireceğiniz haberleşme trafiğinin anlık olarak takip edilmesine olanak tanır. Bu karar, soruşturma makamlarına cihazınızın içine uzaktan sızarak geçmişte kaydedilmiş fotoğraflarınıza, daha önce silinmiş dosyalarınıza veya internet geçmişinize bakma yetkisi vermemektedir.

Duruşma salonunda mahkeme başkanının izni olmadan kendi cep telefonunuzla veya herhangi bir cihazla ses ve görüntü kaydı almanız kanunen kesinlikle yasaklanmış bir eylemdir. Her ne kadar duruşmalar halka açık olsa da, yargılamanın düzenini sağlamak ve tarafların adil yargılanma haklarını korumak amacıyla, kayıt cihazlarının kullanılması Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç olarak düzenlenmiştir.

Arama ve elkoyma işlemi sırasında sisteminizdeki verilerin yedeklemesinin (imajının) yapılması ve elde edilen bu adli kopyanın bir örneğinin size veya avukatınıza verilmesi kanuni bir zorunluluktur. Uygulamada zaman zaman teknik imkansızlıklar veya sürecin uzun süreceği gerekçesiyle bu kopyanın verilmediği durumlar yaşanabilse de, kopyanın şüpheliye veya müdafiine teslim edilmemesi işlemin hukuki geçerliliğine gölge düşürebilecek önemli bir usul eksikliğidir.

Kamuya açık alanlarda bulunan MOBESE ve güvenlik kameralarının suç işlenmeden önce, herhangi bir hâkim veya savcı kararı olmaksızın spesifik olarak bir kişiyi sürekli ve gizli şekilde izlemek amacıyla kullanılması hukuka aykırı delil tartışmalarını doğrudan gündeme getirmektedir. Sokak gibi kamusal bir alanda bulunsanız dahi, eylemlerinizin sistematik bir şekilde kayda alınarak profilinizin çıkarılması ve bunun süreklilik arz etmesi, tıpkı kapalı bir alandaki izleme gibi özel hayatın gizliliğine ağır bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.

Akıllı telefonlar gibi dijital cihazlarda arama yapılabilmesi kural olarak hakim kararına tabi olmakla birlikte, sadece gecikmesinde sakınca bulunan acil hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle arama yapılması hukuki incelemeye esas oluşturabilecek yasal bir istisnadır. Ancak, eğer ortada derhal müdahale edilmediğinde delillerin kaybolacağı gibi acil bir durum yoksa, salt savcılık kararıyla gerçekleştirilen işlemler neticesinde elde edilen veriler hukuka aykırı delil olarak nitelendirilebilmektedir.

Suç işlendiğine dair kuvvetli şüphelerin bulunduğu hallerde, polisin kendi kararıyla dilediği gibi gizli kayıt yapması mümkün değildir. Kanunda sayılan insan ticareti, kasten öldürme, uyuşturucu madde imal veya ticareti gibi belirli ağır suçların soruşturulması sırasında ve başka suretle delil elde edilememesi halinde teknik araçlarla izleme yöntemine başvurulabilir.