Usul Hukuku

Kolluk kuvvetlerinin bilgisayarınızdaki verilere bakabilmesi için hukuka uygun şekilde verilmiş bir arama kararı bulunması esastır. Bilgisayarlarda arama ve kopyalama işlemi, Anayasa ile korunan özel hayatın gizliliğine yoğun bir müdahale oluşturduğu için kanunlarımızda klasik aramalardan farklı ve daha sıkı şartlara bağlanmıştır.

Kolluk kuvvetlerinin bilgisayarınıza veya sabit diskinize el koyduğu esnada, verilerin sonradan değiştirilmediğini ispatlayabilmek adına olay yerinde tüm verilerin birebir kopyasının alınması ve bu yedeğin bir suretinin size veya avukatınıza teslim edilmesi kanuni bir zorunluluktur. Dijital veriler yapıları gereği çok kolay değiştirilebilir, silinebilir veya üzerlerine yeni dosyalar eklenebilir niteliktedir.

Ortak yaşam alanlarında elde edilen bu tür elektronik verilerin mahkemeye sunulması, davanızda doğrudan hukuka aykırı delil sayılmayıp ispat sürecinde değerlendirilebilecek önemli bir emare olarak kabul edilebilir. Yargıtay içtihatlarına göre, eşlerin aynı evde özel alanları paylaşması sebebiyle birbirinin eşyalarını veya ortak bilgisayardaki açık bırakılmış hesapları görebileceği varsayılır.

Adli bir soruşturma sürecinde bulut hesabınızdan kopyalanan verilerin elde edilme, taşıma ve saklama aşamalarında tahrif edilmediğinin güvence altına alınması, hukuki adil yargılanma hakkınızın temelini oluşturan delil muhafaza zinciri kurallarına mutlak uygunluk ile sağlanmaktadır. Adli bilişim uzmanları ve kolluk kuvvetleri, dijital delili elde ederken verinin birebir fiziksel veya mantıksal kopyasını almak ve verinin orijinalliğini kanıtlamak amacıyla matematiksel özet değeri çıkarma (hash) gibi teknikler uygulamakla yükümlüdür.

Cep telefonu arama dökümleriniz (HTS kayıtları) ve mesaj geçmişiniz gibi bilgilerin rızanız dışında elde edilmesi, kişisel verileri ele geçirmek fiili kapsamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek açık bir ihlal türüdür. Kanun kapsamında "ele geçirmek", başkasına ait kişisel verilerin fail tarafından kendi hakimiyet alanına sokulmasını ifade etmektedir ve bunun fiziki bir belgeyi gizlice almak veya bilişim sistemlerine yetkisiz erişim sağlamak suretiyle yapılması arasında fark bulunmamaktadır.

Farklı ülkelerin maddi ve usul ceza kanunlarının birbirinden farklılık göstermesi, yurtdışından elde edilen elektronik verilerin ülkemiz mahkemelerinde kullanılması sırasında hukuka uygunluk tartışmalarını beraberinde getirebilmektedir. Uluslararası bir iş birliği olmaksızın, bir ülkenin diğer bir ülkedeki verilere tek taraflı müdahale ederek elde ettiği bilgiler hukuka aykırı delil riski doğurabilir.

Kolluk kuvvetlerinin hakkınızda yürütülen bir soruşturmada kendi inisiyatifiyle telefonlarınızı dinlemesi veya internet üzerindeki işlemlerinizi takip etmesi mümkün değildir. İletişimin dinlenmesi, kayda alınması veya sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi gibi elektronik takip işlemleri ancak kanunda sayılan belirli katalog suçlar çerçevesinde ve mutlaka bir hakim kararı ile, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise savcı kararı ile gerçekleştirilebilir.

Ceza muhakemesinde özel kişiler tarafından usulsüz olarak veya gizlice elde edilen ses ve görüntü kayıtları kural olarak hukuka aykırı delil niteliğinde sayılmakta ve hakkınızda verilecek bir mahkumiyet kararına tek başına dayanak oluşturamamaktadır. Ancak, Yargıtay kararlarına göre, kişinin kendisine karşı işlenmekte olan ve ani gelişen haksız bir saldırı (örneğin rüşvet istenmesi veya tehdit edilmesi) anında, başka türlü kanıt elde etme imkanının bulunmadığı zaruri durumlarda alınan kayıtların istisnai olarak hukuka uygun sayılabileceği yönünde değerlendirmeler de mevcuttur.

Hukukumuzda konutta arama gibi kişi hürriyetine yönelik ağır tedbirlerin acil durumlarda dahi kural olarak yazılı karara dayanması gerektiğinden, salt sözlü talimatla yapılan işlemlerin hukuka aykırı bulunarak elde edilen verilerin bütünüyle geçersiz sayılmasına sebebiyet verebileceği öngörülmektedir. Ceza yargılamasında katı şekilde uygulanan yasak ağacın meyveleri doktrini uyarınca, arama işleminin yasal bir yazılı onaya veya sonradan kurallara uygun olarak belgelendirilmiş bir emre dayanmaması halinde, el konulan tüm kanıtlar hukuka aykırı delil niteliği taşıyacak ve hakimin vereceği mahkumiyet hükmüne kesinlikle esas alınamayacaktır.

Kolluk kuvvetlerinin yasal bir karar olmaksızın özel eşyalarınız üzerinde yaptığı incelemeler neticesinde elde ettiği bulgular, anayasamız uyarınca yargılamada hükme esas alınamayacaktır. Ceza muhakemesi hukukumuzda uygulanan katı kurallar gereğince, yasaların emrettiği yöntemler dışına çıkılarak yetkisiz şekilde temin edilen materyaller doğrudan doğruya hukuka aykırı delil statüsüne girmektedir.