Usul Hukuku

Akıllı ev cihazlarınızın kaydettiği kişisel verilerin, gönüllü olarak teknoloji şirketleriyle paylaşılmış sayılması ve polis tarafından izinsiz erişilebilir olması, mahremiyet hukuku alanında oldukça güncel ve tartışmalı bir sorundur. Klasik hukuk yaklaşımında yer alan üçüncü taraf doktrini gereğince, başkalarıyla gönüllü paylaşılan bilgiler üzerindeki gizlilik beklentisinin ortadan kalktığı savunulsa da, modern akıllı cihazların hayatın vazgeçilmez bir parçası olması bu kuralın esnetilmesini gerektirmektedir.

Hukuk sistemimizde, şahsın rızasıyla veya belirli bir arama kararıyla yapılan cep telefonu incelemelerinde, araştırmanın sadece onay verilen veya mahkeme kararında belirtilen sınırlarla kısıtlı kalması temel bir yasal zorunluluktur. İzninizin sadece arama geçmişiyle sınırlı olduğu durumlarda, incelemeyi yapan uzmanın veya kolluk görevlisinin bu sınırları aşarak özel mesajlaşma uygulamalarınıza girmesi, elde edilen verilerin yasal geçerliliğini tartışmalı hale getirecektir.

Soruşturma kapsamında bilgisayarınıza ve kütüklerine el konulması durumunda, sistemdeki bütün verilerin yedeklemesinin yapılarak bir kopyasının şüpheliye veya vekiline verilmesi yasal bir hakkınızdır. Mevzuatımıza göre, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı kararıyla arama ve el koyma işlemi yapılabilmektedir.

Arama ve el koyma işlemlerinin yürütülmesi sırasında kendinizi hukuken güvende hissetmek için müdafi konumundaki avukatınızın hazır bulunmasını istemek en temel yasal haklarınızdan birisidir. Kanun koyucu, kişinin avukatının arama sırasında hazır bulunmasına kolluk görevlilerince kesinlikle engel olunamayacağını açıkça hüküm altına almıştır.

Ceza muhakemesi süreçlerinde bir bilgisayarda arama yapılabilmesi ve içerisindeki verilere el konulabilmesi için mutlaka Cumhuriyet savcısının istemi ve geçerli bir hakim kararı bulunması kanuni bir zorunluluktur. Bilgisayar kütüklerindeki verilerin incelenmesi ve kopyalanması, kişinin özel hayatına son derece ağır bir müdahale niteliği taşıdığından, ortada hukuka uygun olarak verilmiş bir arama veya el koyma kararı yoksa, yapılan bu işlemin yasal dayanaktan yoksun olduğu söylenebilir.

Bilgisayarınıza el konulması durumunda, cihaz içerisindeki tüm verilerin bir kopyasını almanız mevzuat tarafından güvence altına alınmış bir hakkınızdır. Hukuki düzenlemelere göre, elkoyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin adli kopyasının yani yedeğinin alınması şarttır ve alınan bu yedekleme işlemi neticesinde üretilen bir kopyanın, talep şartı aranmaksızın doğrudan size veya avukatınıza verilmesi zorunludur.

Bilgisayarlara el konulurken olay yerinde sistemdeki bütün verilerin yedeklemesinin yapılması ve bir kopyasının size verilmesi esastır, aksi bir uygulama hukuka aykırı delil iddialarına zemin hazırlayabilecek niteliktedir. Cihazınızın birebir kopyasının alınarak aynı anda bir özet değeri (hash value) çıkarılmadan doğrudan götürülmesi, sonradan cihaza veri eklendiği veya verilerin değiştirildiği yönündeki savunmaların ileri sürülmesine neden olabilmektedir.

Polislerin bilgisayarınızda arama yapabilmesi veya bilgisayarınıza el koyabilmesi için kural olarak bir mahkeme kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde yetkili merciin yazılı emri bulunmalıdır. Bilgisayarlarda arama yapılabilmesi, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığına ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmamasına bağlıdır.

Polislerin evinizde genel bir arama kararıyla bulunması, bilgisayarınızda veya dijital eşyalarınızda arama yapmaları için tek başına yeterli hukuki dayanak oluşturmaz. Bilgisayarlar ve dijital veriler özel hayatın gizliliğiyle doğrudan ilgili olduğundan, yetkili makamların bu cihazlarda inceleme yapabilmesi için kanunda özel olarak düzenlenen bilgisayarlarda arama kararı bulunması gerekmektedir.

Soruşturma kapsamında bilgisayarınıza el konulması durumunda inceleme yapılırken aramanın sınırlarının yalnızca soruşturulan suçla bağlantılı olan verilerle kısıtlı kalması ve özel hayatın gizliliği ilkesine azami özen gösterilmesi gerekmektedir. Hukukumuzda yer alan kurallara göre, adli bilişim uzmanları tarafından yapılacak arama işleminde yalnızca suç şüphesi uyandıran ve ilgili olaya dair iz taşıyan dosyaların incelenmesi esastır.