Usul Hukuku

Dijital verilerin sadece kağıda yazdırılmış çıktılarının mahkemeye sunulması, tek başlarına güvenilir ve eksiksiz bir delil olarak değerlendirilebilmesi için genellikle yeterli görülmeyebilir. Dijital veriler kağıda döküldüklerinde, dosyanın ne zaman, kim tarafından oluşturulduğunu veya değiştirilip değiştirilmediğini gösteren ve üst veri (meta data) olarak adlandırılan çok hayati arka plan bilgileri kaybolur.

Mahkemeye sunduğunuz elektronik imzalı belgelerin gerçekliği, yargı organı tarafından re'sen yani mahkemece kendiliğinden özel olarak incelenerek tespit edilmekte ve bu belgeler idari yargılama sürecinde son derece önemli bir ispat aracı olarak işlev görmektedir. İdari yargılama usulünde kural olarak tüm deliller serbestçe takdir edilmekle birlikte, güvenli e-imza ile oluşturulmuş belgelerin elle atılan ıslak imzalı evraklarla birebir aynı hukuki sonucu doğurduğu kabul edilmektedir.

Şüphelendiğiniz çalışanın kullandığı masaüstü veya dizüstü bilgisayarı bizzat çalıştırarak içerisindeki belgeleri bilinen yollarla incelemeniz veya kendinize kopyalamanız, mahkeme aşamasında toplanan delillerin hukuki geçerliliğini ciddi şekilde zedeleyebilecek riskli bir teşebbüstür. Bilgisayarın standart işletim sistemi, siz sadece sıradan bir dosyayı açıp ekranda görüntülediğinizde bile arka planda birtakım geçici dosyalar üreterek mevcut şüpheli verilerin üzerine yazılmasına, erişim tarihlerinin değişmesine ve olay yerindeki izlerin kalıcı olarak bozulmasına sebebiyet verebilir.

İnternet üzerinden imzaladığınız sözleşmenin ıslak imza ile aynı hukuki değere sahip olabilmesi için işlemin güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. İlgili kanun düzenlemelerimiz uyarınca, sadece imza sahibinin kontrolünde olan ve nitelikli elektronik sertifika ile kimlik tespiti sağlayan güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurmaktadır.

Adli makamlar tarafından yürütülen ceza muhakemesi süreçlerinde bir materyalin mahkeme heyetince kabul edilebilmesi için en birincil ve mutlak şart, o bulgunun yasaların emrettiği hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş olmasıdır. Bilişim sistemlerinde gerçekleştirilecek olan arama ve kopyalama işlemleri kişilerin mahremiyetini ve Anayasal haklarını doğrudan sınırladığı için, yetkili bir sulh ceza hakiminden alınmış usulüne uygun bir karar veya yasada sayılan istisnai acil durumlarda yetkili savcının yazılı emri olmaksızın bilgisayarınıza yapılan izinsiz müdahaleler sonucunda elde edilen tüm veriler hukuka aykırı delil niteliği taşımaktadır.

Gizlice elde ettiğiniz bu e-posta kayıtları, mahkemede doğrudan ve kesin bir delil olarak kullanılamayacak nitelikte olup, ispat sürecinde değerlendirilebilecek hukuka aykırı bir emaredir. Ceza yargılamasında bir ispat aracının kullanılabilmesi için hukuka uygunluk şartlarını taşıması, yani yasal yöntemlerle elde edilmiş olması gerekir.

IP adresi, internete bağlanan cihazlara tahsis edilen ve cihazın coğrafi konumunu veya internet ağındaki yerini belirlemeye yarayan bir numaradır. Bir suçun sadece sizin aboneliğinize ait bir IP numarası üzerinden işlenmiş olması, o eylemi doğrudan sizin gerçekleştirdiğinizi tek başına ispatlamaya yeterli bir kesin delil olarak kabul edilemez.

İstihbarat birimlerinin devletin güvenliğini sağlamak ve suç işlenmesini önlemek amacıyla yürüttüğü teknik takip ve önleyici dinleme faaliyetleri ile ceza yargılamasındaki adli arama faaliyetleri birbirinden tamamen farklıdır. Kanun koyucunun iradesi ve amaca bağlılık ilkesi gereği, önleyici maksatla veya istihbari faaliyetler çerçevesinde elde edilen veriler kural olarak ceza soruşturması veya kovuşturmasında doğrudan mahkûmiyet hükmüne esas bir adli delil olarak kullanılamamaktadır.

Eşinizin telefonuna rızası dışında casus yazılım veya takip programı yükleyerek elde ettiğiniz ses kayıtları ve mesajlar, yargılamada hukuka uygun bir ispat aracı olarak kabul edilmemektedir. Hukuk sistemimizde, hukuka aykırı delil kullanılması yasaklanmış olup, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınmamaktadır.

İşverenin sizden habersiz yerleştirdiği gizli kamera kayıtları, kural olarak işten çıkarma sürecinde tek başına veya doğrudan geçerli bir delil olarak kullanılamayabilir. İşçinin haberi ve onayı olmaksızın izlenmesi suretiyle elde edilen güvenlik kamerası, bilgisayar veya e-posta kayıtları, hukuka aykırı delil niteliği taşıyabileceğinden uyuşmazlıklarda mahkemeler tarafından ispat aracı olarak dikkate alınmama ihtimali yüksektir.