Unutulma Hakkı (Kişilik Hakları/AYM Perspektifiyle)

Vergi borcunuzu ödemiş olmanıza rağmen isminizin borçlular listesinde kamuya açık şekilde yayınlanmaya devam etmesi, yasal olarak unutulma hakkı çerçevesinde değerlendirilerek isminizin sistemlerden silinmesini talep edebileceğiniz bir durumdur. İdarenin vergi cezalarını ve matrahları ilan etme yetkisi bulunsa da, bu yetkinin sizin aile ve sosyal hayatınızı zedeleyecek boyutta, orantısız ve amacı aşan bir şekilde kullanılması hukuki incelemeye muhtaç bir konudur.

Artık kullanmadığınız internet sitelerinde yer alan kişisel bilgilerinizin ve geçmiş profil kayıtlarınızın sistemlerden kalıcı olarak silinmesini talep etme hakkınız güvence altındadır. Kişisel verilerin işlenmesini gerektiren hukuki sebeplerin veya rızanızın ortadan kalkması halinde, verilerin veri sorumlusu tarafından silinmesi, yok edilmesi veya veri anonimleştirme işlemine tabi tutulması kanuni bir zorunluluktur.

Geçmişte çocukluk döneminizde rızanız dışında veya o anki riskleri kavrayamayacağınız bir yaşta internete yansıyan kişisel sağlık verilerinizin arama motorlarından ve haber sitelerinden silinmesini talep etme hakkınız elbette bulunmaktadır. Hukukumuzda doğrudan kanun metninde kalıplaşmış bir terim olarak geçmese de, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Anayasa çerçevesinde şekillenen unutulma hakkı tam da bu tür mağduriyetleri kalıcı olarak gidermek amacıyla uygulanmaktadır.

İnternet ortamında hakkınızda yer alan eski, güncelliğini yitirmiş veya asılsız haberlerin silinmesini talep etmeniz, hukuk sistemimizde unutulma hakkı çerçevesinde korunan en temel yasal taleplerden biridir. Bireylerin geçmişlerinde yaşadıkları olumsuz olayları geride bırakarak kişisel gelişimlerine devam edebilmeleri için, artık gerekli olmayan veya kişisel verilerin işlenme şartları bütünüyle ortadan kalkan bilgilerin silinmesini veri sorumlularından doğrudan isteme yetkisi bulunmaktadır.

Blok zinciri ağlarına kaydedilen kişisel verilerinizin tamamen silinmesini talep etmeniz hakkınız olsa da, sistemin değişikliğe kapalı yapısı nedeniyle bu işlemin doğrudan gerçekleştirilmesi teknik olarak oldukça güç bir süreçtir. Veri koruma hukuku kapsamında bireylere tanınan unutulma hakkı, verilerinizin ortamdan kaldırılmasını ifade etse de, blok zincirinde her blok kendinden öncekine kriptografik olarak bağlı olduğundan verinin tek taraflı silinmesi zincirin bütünlüğünü bozmaktadır.

Geçmişte yaşadığınız sağlık sorunlarına ilişkin içeriklerin güncelliğini yitirmesine rağmen internet ortamında erişilebilir olmaya devam etmesi durumunda, bu verilerin silinmesini veya erişiminin engellenmesini talep etmeniz hukuken mümkündür. Bireylerin geçmişteki kişisel verilerinin sonsuza dek dijital hafızada kalmasını engellemek amacıyla hukuk sistemimizde kabul gören unutulma hakkı çerçevesinde, güncel kamu yararı bulunmayan ve sizin kişilik haklarınıza zarar veren bu tür yayınlara karşı hukuki yollara başvurabilirsiniz.

Eski üyesi olduğunuz spor salonunun sizin verilerinizi sonsuza kadar saklaması ve kullanması hukuken söz konusu olamaz, zira kişisel verilerin sadece işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesi temel bir ilkedir. Üyeliğiniz sona erdiğinde ve verilerinizin saklanmasını gerektirecek yasal zamanaşımı veya muhasebesel tutma zorunluluğu gibi kanuni süreler dolduğunda, şirket bu verileri otomatik olarak silmek veya yok etmek zorundadır.

Geçmişte yaşadığınız vergi borçlarına veya hakkınızdaki mali süreçlere ilişkin haberlerin internet arama motorlarından silinmesini talep etmeniz, güncel hukuki gelişmeler ışığında mümkündür. Kişisel verilerin doğru olsa dahi zaman geçmesi nedeniyle güncelliğini yitirmesi ve üstün bir kamu yararı bulunmaması halinde, bu verilerin erişimden kaldırılması unutulma hakkı çerçevesinde değerlendirilmektedir.

Veri işleme ve saklama şartlarının yasal olarak ortadan kalkması durumunda kişisel verilerinizin platformdan silinmesini, yok edilmesini veya tamamen anonim hale getirilmesini doğrudan talep etme hakkınız bulunmaktadır. Geçmişte yasalara uygun olarak toplanmış ve işlenmiş olsa dahi, ilgili alışveriş platformuyla ilişkiniz bittikten ve bu verilerin yasal olarak saklanmasını gerektiren mevzuattaki zorunlu süreler dolduktan sonra bu bilgilerin tamamen silinmesini isteyebilirsiniz.

Kullanmayı bıraktığınız ve hesabınızı sildiğiniz bir uygulamanın, verilerinizi işleme amacı ortadan kalkmasına rağmen kendi yapay zeka sistemini eğitmek için saklamaya devam etmesi mevzuata aykırı bir durumdur. Veri sorumluları, yasal saklama süreleri veya işlenme sebepleri ortadan kalkan kişisel verileri resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silmek, yok etmek veya anonim hale getirmek zorundadır.