Unutulma Hakkı (Kişilik Hakları/AYM Perspektifiyle)

Unutulma hakkı, doğası gereği yalnızca dijital ortamda ve internet üzerindeki arama motorlarında indekslenen verilere yönelik olarak uygulanabilen, teknolojiye özgü yeni bir hukuki araçtır. Basılı kitaplar, geleneksel arşivler veya çevrim dışı materyallerde yer alan kişisel veriler, klasik anlamda unutulma hakkının doğrudan uygulama alanına girmemektedir.

Unutulma hakkı kapsamında yapılan işlem verinin internetten tamamen silinmesi değil, yalnızca adınızla yapılan arama sonuçlarından çıkarılması, yani arama sonuçlarından kısmen bağlantı kaldırma işlemidir. Başvurunuz kabul edildiğinde, arama motoru kendi isminizle veya isminizin farklı kombinasyonlarıyla yapılan sorgularda ilgili sayfanın bağlantısını artık göstermeyecektir.

Kamu kurumlarının veya özel kuruluşların elinde bulunan size ait yanlış, güncelliğini yitirmiş veya eski kişisel bilgilere erişme ve bu kayıtlar üzerinde düzeltme ya da silme talep etme hakkınız hem anayasal düzeyde hem de yasal mevzuatla güvence altına alınmıştır. Bilgi edinme hakkı çerçevesinde, idarenin uhdesinde tutulan kişisel verilerinizin doğru ve güncel olup olmadığını denetleme yetkisine sahipsiniz.

Unutulma hakkı kapsamında arama motorları tarafından verilen kararların coğrafi uygulama alanı genellikle ülkesel veya bölgesel sınırlar içinde kalmaktadır ve tüm dünyada bağlayıcı evrensel etki yaratmamaktadır. Örneğin, Türkiye veya bir Avrupa ülkesinden yaptığınız başvuru kabul edildiğinde, ilgili bağlantı arama motorunun o ülkeye ait uzantılarında gösterilmeyecektir.

Bilişim sisteminize sızılarak ele geçirilen özel veri ve fotoğraflarınızın internet ortamında rızanız dışında yayılması halinde, ilgili mevzuatlar size bu yasa dışı içerikleri en hızlı şekilde kaldırtabilmeniz için somut yollar tanımaktadır. Doğrudan kişilik haklarınızın veya şahsi yaşamınızın gizliliğinin ihlal edildiği gerekçesiyle yer sağlayıcılara, sosyal ağ sağlayıcılarına yahut görevli hakimliklere başvurarak söz konusu içeriklerin sistemden tamamen çıkarılmasını ve bahsi geçen linklere erişimin engellenmesi kararının alınmasını talep etme hakkına sahipsiniz.

Geçmişte yaşadığınız ve mağduru olduğunuz travmatik olaylara ilişkin kişisel verilerinizin sürekli olarak karşınıza çıkması, hukukta ikincil mağduriyet olarak tanımlanan yeni bir psikolojik zarara yol açabilmektedir. Özellikle cinsel yaşam, sağlık durumu veya suç mağduriyeti içeren bu tür hassas bilgilerin internet ortamında erişilebilir olması, özel yaşamın korunması prensibini derinden zedelemektedir.

Unutulma hakkı, hem Türkiye Cumhuriyeti Anayasası hem de yürürlükteki yasal mevzuatımız çerçevesinde koruma altına alınmış ve mahkemelerce uygulanan hukuki bir haktır. Anayasamızın 20. maddesi uyarınca herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin silinmesini talep etme hakkı güvence altındadır.

Geçmişte yaşanmış ve güncelliğini yitirmiş haberlerin arama motorlarında çıkmaya devam etmesi durumunda, bu bilgilerin silinmesini talep etmeniz mümkündür. Avrupa Adalet Divanı tarafından verilen emsal kararlar çerçevesinde bireylerin, potansiyel olarak zarar verme tehlikesi taşıyan ve tutulmasında artık kamu yararı bulunmayan kişisel verilerinin silinmesini isteme hakkı unutulma hakkı olarak hukuki bir zemine oturtulmuştur.

Kişilerin geçmişlerinde yaşadıkları olumsuz durumların internet ortamında sürekli olarak karşılarına çıkması, insan onuruna ve kişisel verilerin korunması hakkına zarar verebilmektedir. Avrupa Birliği düzenlemeleri ve yargı kararları ile şekillenen unutulma hakkı çerçevesinde, kişisel verilerinizin artık güncelliğini yitirmiş, eksik veya işlenme amacını aşmış olması durumunda arama motorlarından ve ilgili platformlardan silinmesini talep edebilirsiniz.

Geçmişte talihsiz şekilde yaşadığınız ve hukuki sürecini tamamen sonlandırdığınız olumsuz bir olaya ait haberlerin dijital hafızadan silinmesini veya arama sonuçlarından engellenmesini talep etmeniz, güncel hukukumuzda tanınan temel bir insan hakkıdır. Bu tür haklı talepler, kişinin geçmişteki adli veya sosyal hatalarının ömür boyu adeta bir gölge gibi karşısına çıkmasını engelleyerek toplum içinde onurlu bir yaşam sürmesini ve rehabilite olmasını amaçlayan unutulma hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.