Unutulma Hakkı (Kişilik Hakları/AYM Perspektifiyle)

Hakkınızda yapılan eleştirel bir haberin yayından kaldırılması veya silinmesi talebinizin kesin olarak kabul edileceğini söylemek mümkün olmamakla birlikte, bu durumun değerlendirilmesi haberin niteliğine ve kamu yararı taşıyıp taşımadığına bağlıdır. Yargı makamları, kişilerin şeref ve haysiyetini koruyan unutulma hakkı ile toplumun bilgi edinmesini sağlayan basın özgürlüğü arasında hassas bir denge kurmakla yükümlüdür.

Rızanız dışında yüzünüzün başka bir görüntüye montajlanmasıyla oluşturulan sahte içeriklerin, kişisel verilerinizin ihlali gerekçesiyle internet ortamından silinmesini talep etmeniz hukuken sahip olduğunuz yasal bir yoldur. Deepfake teknolojisi kullanılarak yüz yaratımı veya ifade değiştirme suretiyle oluşturulan bu tür manipülatif içerikler, mağdurun özel hayatının gizliliğine, insan onuruna ve kişisel haklarına yönelik çok ciddi bir müdahale oluşturduğundan, unutulma hakkı çerçevesinde değerlendirilmeye son derece müsaittir.

Devlet memuriyeti veya kolluk personeli görevleriniz sırasında aldığınız belirli disiplin cezalarının, yasal sürelerin geçmesinin ardından özlük dosyanızdan silinmesini talep etmeniz mevzuatımız çerçevesinde mümkün kılınmış hukuki bir haktır. Hukukumuzda doğrudan unutulma hakkı kelimesiyle ifade edilmese de, disiplin cezalarının belli bir süre sonra sicilden çıkarılmasına yönelik kurallar, memurların şeref ve itibarının korunmasına hizmet eden dolaylı bir unutulma hakkı uygulaması niteliğindedir.

İnternet sitelerinin her haberi silme yükümlülüğü bulunmamakla birlikte, unutulma hakkı taleplerinin reddedilmesi durumunda mahkemeler aracılığıyla detaylı bir hukuki değerlendirme yapılması gerekmektedir. Unutulma hakkı mutlak ve sınırsız bir hak olmadığından, talebiniz değerlendirilirken basın özgürlüğü ve toplumun bilgi edinme hakkı ile sizin menfaatleriniz arasında bir denge testi kurulur.

İnternet üzerinde yer alan her türlü mahkeme kararının veya adli sicil kaydının sırf aradan zaman geçtiği için otomatik olarak sildirilmesi her zaman mümkün olmayabilir. Unutulma hakkı mutlak bir hak değildir; her olayda bireyin mahremiyeti ile toplumun bilgi edinme hakkı ve kamu güvenliği arasında bir denge kurulması gerekmektedir.

İşlenme amacı tamamen ortadan kalkan ve mevzuatta öngörülen yasal saklama süreleri dolan kişisel sağlık verilerinizin sistemlerden silinmesini, yok edilmesini veya anonim hale getirilmesini talep etme hakkınız elbette bulunmaktadır. Kanunlarımız gereği kişisel veriler, sınırsız bir biçimde tutulamaz; yalnızca ilgili kanunlarda öngörülen veya işlendikleri meşru amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilebilmektedir.

Çocuğunuzun geçmişte kendi rızasıyla paylaşmış olduğu bilgilerin sonradan silinmesini talep etmesi, kanunlarımızca güvence altına alınmış temel bir dijital haktır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, verilerin işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması veya kişinin verdiği rızayı geri alması durumunda veri sorumlusuna başvurularak kişisel verilerin silinmesi veya yok edilmesi istenebilmektedir.

Arama motorlarına yaptığınız unutulma hakkı başvuruları sonucunda alınan kararlar, içeriklerin kaynağındaki internet sitesinden tamamen silinmesini sağlamaz; sadece isminizle yapılan aramalarda o haberin listelenmesini engeller. Bu hukuki işlem, kişisel verilerinizin kaynağında yok edilmesinden ziyade, söz konusu verilerle sizin aranızdaki erişim bağının arama sonuçlarından koparılması anlamına gelir ve buna uygulamada listeden çıkarma hakkı denir.

Resmî Gazete arşivinde yer alan ve mağduriyetinize yol açan bir yargı ilanındaki isminizin veya bağlantının arama motorlarından kaldırılması için Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği bünyesindeki Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü'ne başvurmanız gerekmektedir. İlgili idareye şahsen, posta yoluyla veya Resmî Gazete'nin internet sitesindeki "Bize Ulaşın" formu üzerinden bir dilekçe ile başvurarak unutulma hakkı talebi oluşturabilirsiniz.

Kişisel verilerinizin toplanma amacının ortadan kalkması veya işleme faaliyetine dayanak teşkil eden açık rızanızı geri almanız durumunda, bu verilerin gecikmeksizin silinmesini isteme hakkınız yasal olarak bulunmaktadır. Veri sorumlusunun, verilerinizi saklamak için kanundan doğan geçerli ve üstün başka bir yasal gerekçesi bulunmuyorsa, silme hakkı kapsamındaki talebinize uyarak söz konusu bilgileri yok etmesi veya anonim hale getirmesi gerekmektedir.