Tazminat

Dava sürecinde taşınmazınıza konulan ihtiyati tedbir kararının makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

İşinize haksız yere son verilmesi ve bu işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi durumunda, yaşadığınız manevi üzüntü ve yıpranma nedeniyle idareden tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızdaki haksız işlemin yargı makamlarınca tespit edilmiş olması, idarenin size karşı tazminat sorumluluğunu doğurabilmektedir.

İstinaf mahkemesinin, idari işlemin iptal edilmesinin doğrudan tazminat ödenmesini gerektirmeyeceği ve idarenin takdir yetkisi bulunduğu şeklindeki genel geçer gerekçelerle tazminat talebinizi reddetmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesi, haksız yere sözleşmesi yenilenmeyen kamu görevlilerinin açtığı davalarda, mahkemelerin olayın somut koşullarını derinlemesine incelemesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Anayasa Mahkemesi başvurunuzda hak ihlali olduğuna karar verdiğinde, tazminatınızı doğrudan bu mahkemeden almak yerine, davanızın yeniden görülmesi için dosyanızın ilgili derece mahkemesine gönderilmesi süreci işletilmektedir. Anayasa Mahkemesi, özel hayatınıza ve aile hayatınıza saygı hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılması gerektiğine hükmeder.

Anayasa Mahkemesi sizi haklı bulduğunda doğrudan bir tazminat ödemek yerine, uğradığınız haksızlığın giderilmesi için dosyanızı yeniden yargılama yapılması amacıyla yerel mahkemeye göndermektedir. Mahkemenin yerleşik uygulamalarına göre, kamulaştırmasız el atma bedellerinin enflasyon karşısında erimesi gibi mülkiyet hakkı ihlallerinde asıl çözüm yolu, ihlale neden olan eski kararın ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesidir.

Anayasa Mahkemesi, mektuplarınızın haksız yere alıkonulması nedeniyle haberleşme hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde genellikle tazminat ödemek yerine davanın yeniden görülmesine karar vermektedir. Yüksek mahkeme, özel hayata saygı ve haberleşme haklarına yönelik bu tür müdahalelerde tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için en uygun yöntemin, dosyanın ilgili mahkemelere gönderilerek yeniden yargılama yapılması olduğunu kabul etmektedir.

Sosyal medya üzerinden tanınmış bir kişiye yönelik yaptığınız eleştirel bir yorum sebebiyle aleyhinize manevi tazminat ödenmesine hükmedilmesi halinde, olayın şartlarına göre ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği sonucuna ulaşılabilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür uyuşmazlıklarda mahkemelerin ifade özgürlüğü ile şeref ve itibarın korunması hakkı arasında adil bir denge kurup kurmadığını detaylı bir şekilde incelemektedir.

Ceza yargılaması sonucunda hakkınızda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olması, hukuk mahkemelerinin tazminat davasında otomatik olarak aleyhinize karar vermesini haklı kılmaz. Hukuk mahkemelerinin, ceza dosyasındaki sonuca körü körüne bağlı kalmak yerine, olayın özelliklerini ve çatışan hakları kendi yargılaması içinde bağımsız olarak değerlendirmesi gerekmektedir.

İnternet ortamında veya günlük hayatta kaba, rahatsız edici ya da sarsıcı bir kelime kullanmış olmanız, bu ifadenin her durumda doğrudan tazminat veya ceza yaptırımı gerektiren bir suç olduğu anlamına gelmez. Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, ifade özgürlüğü sadece toplum tarafından zararsız veya kayıtsızlık içeren hoş fikirler için değil, aynı zamanda şok edici, kırıcı veya rahatsız edici söylemler için de geçerli bir güvencedir.

Mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği tespit edildikten sonra Anayasa Mahkemesi kural olarak ayrıca bir maddi veya manevi tazminat ödenmesine karar vermeyip ihlalin ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesine hükmetmektedir. Bu tür ihlal kararlarının gönderildiği yerel mahkemeler derhal dosyayı yeniden ele almak ve hak ihlali tespitine neden olan sorunları giderecek şekilde yeni bir karar vermek zorundadır.