Tazminat

Tahliye edilmiş olmanız durumunda, tutukluluk sürenizin uzunluğu ve itiraz incelemelerinin duruşmasız yapılması şikayetleriniz için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce tazminat davası yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, kişi tahliye edildikten sonra yapılan başvurularda, uzun tutukluluk ve hakimin huzuruna çıkarılmama gibi iddialar için kanunda öngörülen tazminat davası imkanının etkili bir hukuk yolu olduğunu değerlendirmektedir.

Mahkemenin davanızın sonucunu doğrudan etkileyecek itirazlarınızı hiç tartışmadan ve makul bir gerekçe sunmadan çok düşük bir tazminat miktarı belirlemesi hukuken kabul edilebilir bir durum değildir. Kişilerin haksız koruma tedbirlerine maruz kalması nedeniyle açtığı tazminat davalarında, mahkemelerin tarafların iddialarını kurallara uygun biçimde incelemesi ve demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini açıkça ortaya koyması gerekir.

Gözaltı veya yakalama işlemine karşı yaptığınız itirazın incelenmemesi veya sürüncemede bırakılması durumunda Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açabilirsiniz. Kanun, yakalanan veya tutuklanan kişilerin bu işlemlere karşı öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmaması hâlinde maddi ve manevi her türlü zararlarının devletten tazminini isteyebilmesine imkân tanımaktadır.

Açtığınız tazminat davasında mahkemelerin davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki temel iddialarınıza açık ve detaylı bir yanıt vermesi adil yargılanma hakkı güvencesinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Mahkemeler, arama işleminin ölçüsüz olduğu veya soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlandığı yönündeki esaslı iddialarınızı sadece şekli veya matbu ifadelerle geçiştiremez ve somut uyuşmazlıkla ilgisi olmayan genel değerlendirmelerle davanızı reddedemez.

İstinaf mahkemesinin, ileri sürdüğünüz esaslı iddia ve itirazları hiç tartışmadan ve sadece ilk derece mahkemesinin kararında usul ile esasa ilişkin aykırılık bulunmadığını belirten genel ifadeler kullanarak başvurunuzu reddetmesi gerekçeli karar hakkı güvencesine uygun düşmeyebilir. Kanun yolu incelemesi yapan bir mercinin, ilk derece mahkemesiyle aynı sonuca ulaşması ve bu kararı onaması mümkün olmakla birlikte, özellikle ilk mahkeme tarafından karşılanmayan veya davanın seyrini değiştirebilecek önemdeki temel şikâyetlerinizi kendi kararında mutlaka değerlendirmesi gerekir.

Haksız yere tutuklandığınızı ve sonrasında beraat ettiğinizi belirterek doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız kural olarak mümkün değildir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilen kişilerin uğradıkları zararların tazmini için öncelikle mevcut yasal yolları tüketmesi gerekmektedir.

Terör eylemlerinin önlenebilir nitelikte olduğu ve yetkili makamların gerekli tedbirleri almadığı durumlarda idarenin kusuruna dayanarak tazminat davası açmanız mümkündür. Yaşanan üzücü olayda idarenin önceden istihbarat bilgisine sahip olmasına rağmen saldırıyı engellemek için yeterli önlemi almaması hukuken hizmet kusuru olarak değerlendirilebilir.

Yargılamanın uzun sürmesi şikâyetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız mevcut yasal düzenlemeler uyarınca usulen mümkün görülmemektedir. Uzayan dava süreçleri sebebiyle makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddianızın incelenebilmesi için öncelikle bu tür taleplere bakmakla görevli kılınan Tazminat Komisyonuna müracaat etmeniz gerekmektedir.

Terör saldırısı gibi olaylarda devletin ihmali veya kusuru sonradan ortaya çıkmışsa, dava açma süresi zararın veya idarenin kusurunun öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Olayın meydana geldiği anda idarenin sorumluluğu bilinmiyorsa, zararla idari eylemsizlik arasındaki bağlantının sonradan yürütülen idari veya cezai soruşturmalarla ortaya konulması mümkündür.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin olayı aydınlatacak nitelikteki ceza dosyası delillerini incelemeden karar vermesi, Anayasa ile güvence altına alınan yaşama hakkının usul boyutunun ihlali anlamına gelir. İdarenin yaşamı koruyucu tedbirler almadığına, yani olayda ihmali bulunduğuna dayandığınız iddiaların mahkemeler tarafından dikkatle incelenmesi gerekir.