Tazminat

Haksız yakalama, gözaltı veya tutuklama sonrasında beraat ettiyseniz, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce mutlaka kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz ve davanın kesinleşmesini beklemeniz gerekmektedir. Hukuka aykırı tutma eylemleri nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi için öncelikle ağır ceza mahkemelerinde dava açılması ve kararın istinaf gibi olağan kanun yollarından geçerek kesinleşmesi zorunludur.

Hakkınızda verilen beraat kararının kesinleşmesinin ardından haksız tutuklama nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmanız kural olarak mümkün görülmemektedir. Ceza yargılaması sonucunda beraat eden kişilerin, yakalama veya tutuklama tedbirinin hukuka aykırı olduğu iddialarına yönelik öncelikle kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeleri gerekmektedir.

Tutuklama kararına yaptığınız itirazın incelenmemesi durumuna istinaden ödenen tazminatın çok düşük olması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilebilmektedir. Yargı mercilerinin somut olayın şartlarına göre tazminat miktarını belirlemede takdir yetkisi bulunsa da, meydana gelen ihlalle orantılı olmayan ve hakkın özünü zayıflatacak derecede düşük bir miktara hükmedilmesi anayasal güvencelere aykırılık oluşturmaktadır.

Mahkemelerin, tıbbi müdahale neticesinde ortaya çıkan zararların tazmini talebiyle açılan davalarda makul derecede dikkatli ve özenli bir inceleme şartını yerine getirmesi gerekmektedir. Sağlık personelinin mesleğini icra ederken özen yükümlülüğü kapsamında risklerin gerçekleşmesini önlemeye ilişkin elindeki tüm imkânları kullanması ve zararı asgariye indirmesi beklenir.

Gözaltı işleminin hukuka aykırı olduğu veya gözaltı süresinin makul olmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Ceza yargılamanız devam ediyor olsa dahi, yakalama ve gözaltına alınma süreçlerindeki hukuka aykırılık iddialarına yönelik olarak hukuk sistemimizde özel bir başvuru yolu düzenlenmiştir.

Ölüm olayının kasıtlı bir eylemden ziyade ihmal sonucu meydana geldiği durumlarda kural olarak tam yargı davası yolunun tüketilmesi beklenmekle birlikte, yürütülen ceza soruşturmasındaki eksiklikler tazminat davasının etkililiğine zarar veriyorsa idari yargıda dava açmadan da doğrudan bireysel başvuru yapılabilmesi mümkündür. Genel olarak ihmal suretiyle ortaya çıkan ölümlerde devletin etkili bir yargısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülüğü mağdurlara hukuki ve idari yolların açık olmasıyla yerine getirilmiş sayılabilir.

Avukatınızın ofisinin depremde yıkılması gibi olağanüstü ve elde olmayan sebeplerle otuz günlük yasal başvuru süresi dilimini kaçırmanız durumunda, geçerli bir mazeret bildirdiğiniz takdirde başvurunuz kabul edilebilmektedir. Bireysel başvurularda kural olarak kararın öğrenilmesinden itibaren belirli bir zaman dilimi içinde başvuru yapılması zorunlu olsa da, deprem felaketi gibi ağır ve zorlayıcı nedenlerle evraklara ulaşılamaması veya işlemlerin yapılamaması hâli makul bir mazeret olarak değerlendirilir.

İdarenin hizmet kusuru veya ihmali nedeniyle uğranılan zararların tazmini için açılacak davalarda dava açma süresi, zarara yol açan olayın idari niteliğinin ve idarenin sorumluluğunun tam olarak öğrenildiği tarihten itibaren başlamaktadır. Olayın meydana geldiği tarihte idarenin sorumluluğu bilinmiyorsa ve bu durum daha sonra yapılan incelemeler veya açılan bir ceza davası ile ortaya çıkmışsa, mahkemelerin süreyi olayın yaşandığı ilk günden başlatması hukuka aykırı kabul edilmektedir.

Terör eylemleri neticesinde uğranılan zararlar için ilgili kanunlar kapsamında komisyonlardan maddi tazminat almış olsanız dahi, idarenin hizmet kusuru veya ihmaline dayanarak manevi zararlarınızın giderilmesi için ayrıca kusur sorumluluğu temelinde tazminat davası açmanız mümkündür. İdarenin olay öncesinde istihbarat almasına rağmen gerekli güvenlik önlemlerini almadığının sonradan ortaya çıkması durumunda, bu ihmali öğrendiğiniz tarihten itibaren idari yargıda dava açma hakkınız bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları, kamu görevine iade edilenlerin tazminat talep edemeyeceğine dair kısıtlayıcı kanun hükmünün anayasaya aykırı olduğunu tespit ettiğinden, bu gerekçeyle reddedilen davalar için yeniden hukuki yollara başvurulması mümkündür. İlgili iptal kararında, tedbir sürecinin haksız uygulanmasından dolayı kişilerin uğrayabileceği maddi ya da manevi zararların giderilmesi için gerekli mekanizmaların sağlanmamasının anayasal hakları ihlal ettiği açıkça vurgulanmıştır.