Özel Nitelikli Kişisel Veri

Parmak iziniz ve yüz görüntünüz gibi sizi benzersiz şekilde doğrudan teşhis etmeye yarayan biyometrik veriler kanunlarımızda özel nitelikli kişisel veri olarak sınıflandırıldığından, bu tür bilgilerin işlenmesi isim veya adres gibi sıradan verilere kıyasla çok daha yüksek risk barındırmakta ve bu nedenle çok daha sıkı koruma kurallarına tabi tutulmaktadır. Kişilerin genetik özelliklerini, sağlık veya inanç gibi aidiyetlerini yansıtan bu tür veriler, doğaları gereği bireyin temel insan haklarına ve içsel mahremiyetine doğrudan temas eder.

Hayır, e-ticaret sitelerine kaydettiğiniz beden ölçüleri veya ayakkabı numarası gibi bilgiler, kişiselleştirilmiş alışveriş deneyimi için işlenen genel nitelikli veriler arasında sayılmaktadır. Ancak ırk, etnik köken, siyasi düşünce, dernek veya sendika üyeliği, sağlık, cinsel hayat veya biyometrik veriler gibi bilgiler kanun kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak çok daha yüksek bir koruma rejimine tabidir.

İşverenin, çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak veya özlük dosyasını yasalara uygun şekilde tutmak gibi kanuni yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için bazı hassas belgelerinizi toplaması ve kaydetmesi hukuka uygun bir eylemdir. Kural olarak sağlık, ceza mahkumiyeti veya engellilik gibi veriler özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup çok sıkı koruma altındadır; ancak işverenlerin engelli kadrosunda işçi çalıştırma gibi yasal zorunlulukları bağlamında bu verileri onayınız olmadan da işleme hakkı bulunmaktadır.

İltica veya geçici koruma kayıt merkezlerinde özel ihtiyaçlarınızın tespit edilmesi amacıyla beyan ettiğiniz tıbbi geçmişiniz ve işkence mağduriyetinize ilişkin kayıtlar, mevzuatımızda özel nitelikli kişisel veri statüsünde en yüksek koruma altındadır. Kural olarak bu nitelikteki hassas verilerinizin işlenmesi veya farklı kurumlarla paylaşılması için sizin açık rızanızın bulunması şarttır.

Tüketicilerin geçmiş hastalık kayıtları, kan değerleri, kullandıkları ilaçlar veya fiziksel durumlarına ilişkin her türlü detaylı bilgi kanunlarımız kapsamında doğrudan özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmektedir ve standart kişisel verilere kıyasla ihlali halinde kişileri mağdur edebileceğinden çok daha sıkı bir hukuki koruma rejimine tabidir. İlgili e-ticaret sitesinin size çok daha özel bir diyet programı hazırlamak veya uygun bir sağlık ürünü sunabilmek için bu bilgileri talep etmesi ticari hayatın akışına uygun görünse de, bu işlemlerin ancak sizin hukuken tamamen geçerli ve detaylı aydınlatmaya dayanan onayınızın alınmasıyla yasal olarak gerçekleştirilebileceği unutulmamalıdır.

Sağlık, cinsel hayat, dini inanç, etnik köken veya dernek ve sendika üyeliği gibi bilgileriniz kanun kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak sınıflandırılmakta ve diğer sıradan verilerinize göre çok daha sıkı bir şekilde korunmaktadır. Bu hassas verilerin yetkisiz kişilerce ele geçirilmesi veya ifşa edilmesi halinde, sosyal yaşamınızda ayrımcılığa uğrama veya toplumda önyargıyla karşılaşma riskiniz bulunduğundan, kanun koyucu bu verilerin işlenmesini kural olarak yasaklamış ve ancak belli katı şartlar altında çok sınırlı istisnalara tabi tutmuştur.

Bireyin mahremiyetine en yüksek düzeyde etki edebilecek olan sağlık bilgileri ve ceza mahkûmiyeti gibi kayıtlar, kanunlarımızda normal kişisel verilerden ayrılarak özel nitelikli kişisel veri statüsünde düzenlenmiştir. Bu tür hassas verilerin üçüncü kişiler tarafından öğrenilmesi, ilgili kişinin toplum içinde ayrımcılığa uğrama riskini artırabileceği ve telafisi zor psikolojik zararlara yol açabileceği için kanun tarafından çok daha sıkı bir koruma rejimine tabi tutulmuştur.

Hayat sigortası sözleşmelerinin doğası gereği sigortacının üstleneceği riski doğru değerlendirebilmesi için sigortalı adayının özel nitelikli kişisel veri konumunda olan sağlık verilerini edinmesi kanunlarda açıkça öngörülen bir süreç kapsamında değerlendirilmektedir. Gerçekleştirilen yasal değişiklikler sonrasında, sağlık verilerinin işlenmesi kural olarak yasak olmakla birlikte, sigorta sözleşmesinin kurulması aşamasında risk analizi yapılabilmesi için mevzuatta belirtilen kanunlarda açıkça öngörülme şartına veya bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması hukuka uygunluk nedenlerine dayanılarak bu veriler işlenebilmektedir.

Geçmiş hastalık teşhislerinizi ve ilaç bilgilerinizi barındıran son derece mahrem nitelikteki tıbbi kayıtlarınızın, bir eczane çalışanı tarafından yetkisiz biçimde üçüncü bir kişiyle paylaşılması, adli makamlara intikal ettirebileceğiniz oldukça ağır bir hak ihlali ihtimali barındırır. Kişilerin sağlık durumuna, genetiğine veya tıbbi geçmişine ilişkin her türlü bilgi, mevzuatımız kapsamında özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup, birey ve toplum huzuru açısından taşıdığı kritik önem sebebiyle diğer standart verilere kıyasla çok daha katı koruma kalkanlarına tabidir.

Sağlık raporunuz ve test sonuçlarınızın işveren tarafından izniniz olmaksızın diğer departmanlarla paylaşılması, hukuka aykırı bir veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilebilecektir. Sağlık durumunuza ilişkin bilgiler, öğrenilmesi halinde ayrımcılığa uğrama riskinizi barındırdığı için özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup çok daha sıkı koruma kurallarına tabidir.