Özel Hayatın Gizliliği

Denetleyici kurum personelinin mahkeme kararı olmaksızın iş yerinize gelerek bilgisayar ve sistemlerinizde arama yapması, kurumların kendi özel kanunlarında yer alan yetkilerine dayansa da temel haklar ekseninde çok tartışmalı bir konudur. İlgili kurullar, piyasa araştırması yapmak için kendi iç kararlarıyla yerinde inceleme başlatabilmektedir.

Kamuya açık alanlarda kurulan MOBESE veya benzeri sistemlerle yapılan izlemeler, genel kamu güvenliğinin sağlanması amacını taşıdığı sürece hukuka uygun kabul edilmekte olup, doğrudan bir ihlal sayılmamaktadır. Ancak bu sistemlerle elde edilen görüntülerin yasal bir dayanak olmadan, sınırsız ve keyfi bir biçimde kaydedilip uzun süre saklanması, özel hayatın gizliliği hakkına müdahale olarak değerlendirilebilir.

Mobil uygulamalara herhangi bir üyelik girişi yapmasanız dahi, cep telefonunuza ait olan ve hukuken sizi tanımlayabilen donanım kimlik numaralarınız (IMEI veya MAC adresiniz) aracılığıyla konumunuzun veya alışkanlıklarınızın takip edilme ihtimali bulunmaktadır. Cihazınızın yayınladığı bu eşsiz tanımlayıcı kodlar, uygulama geliştiricilerinin sizin dijital ayak izinizi ve davranışsal bir profilinizi oluşturmasına imkân vermektedir.

Veri koruma hukuku, kişileri insan müdahalesinin bulunmadığı ve haklarında önemli hukuki sonuçlar doğuran otomatik karar alma mekanizmalarına karşı koruma altına almaktadır. Akıllı sözleşmeler doğaları gereği, belirlenen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini analiz ederek insan inisiyatifi olmaksızın otomatik işlemler gerçekleştirirler.

Okul idaresinin, öğrencinin ve ailesinin psikolojik durumu veya özel yaşamıyla ilgili bilgileri açık ve çerçevesi çizilmiş yasal bir dayanak veya veli rızası olmadan toplaması, hukuka aykırı bir kişisel veri işleme faaliyeti olarak değerlendirilebilir. Eğitim kurumları her ne kadar öğrencilere yönelik rehberlik ve eğitim politikaları yürütmekle görevli olsalar da, bu görevleri ifa ederken anayasada güvence altına alınan özel hayatın gizliliği ilkesine harfiyen uymak zorundadırlar.

İşverenin sizin özel hayatınıza ilişkin kişisel sosyal medya hesaplarınızı rızanız ve bilginiz dışında detaylıca incelemesi hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. İş dünyasında profesyonel kariyer sitelerindeki herkese açık bilgilerin incelenmesi olağan karşılanabilse de, ailenizle veya özel yaşantınızla ilgili paylaşımlar yaptığınız alanların işveren tarafından denetlenmesi özel hayatın gizliliği sınırlarını aşabilen bir durumdur.

Sosyal medya platformlarında sadece belirli bir kitleye açık olarak paylaştığınız fotoğrafların izinsiz şekilde alınarak başka mecralarda kullanılması durumunda, kişilik haklarınıza saldırı gerekçesiyle yasal süreç başlatmanız mümkündür. Kişinin resminin rızası dışında kopyalanması, çoğaltılması ve yayımlanması, genel olarak şeref, saygınlık ve özel hayatın gizliliği unsurlarına yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirilebilecek önemli bir emaredir.

Hakkınızda verilen kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) dair kararın ardından dinleme kayıtlarınızın kanunda belirtilen süreler içinde yok edilmemesi, özel hayatın gizliliği ve haberleşme hürriyeti haklarınızın ihlali bağlamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem niteliği taşır. Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca, takipsizlik kararı verildiğinde bu kayıtların Cumhuriyet savcısının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilmesi ve bu durumun tutanağa bağlanması zorunludur.

Şüphelilerin kendi rızaları dışında dijital cihazlarının şifrelerini açıklamaya veya biyometrik verileriyle kilit açmaya zorlanmaları, ceza hukukunda kendini suçlamaya zorlanmama (nemo tenetur) ilkesinin ihlali olarak değerlendirilebilecek oldukça hassas bir konudur. Parolanın şüphelinin zihninde saklı bir bilgi olması sebebiyle açıklanmasının beyan niteliği taşıdığı ve susma hakkı kapsamında korunması gerektiği hukuki doktrinde sıkça vurgulanmaktadır.

Hastanelerdeki tedavi kayıtlarınız, tahlil sonuçlarınız ve geçirdiğiniz hastalıklara dair her türlü teşhis bilgisi, yasa koyucu tarafından en üst düzeyde korunması gereken özel nitelikli kişisel veriler arasında sayılmaktadır ve izinsiz aktarımı kesin kurallarla yasaklanmıştır. Bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlık durumlarına ilişkin bu son derece hassas bilgilerin, sizin açık rızanız bulunmaksızın veya herhangi bir kanuni zorunluluk hali olmadan üçüncü kişi veya kurumlarla paylaşılması, özel hayatın gizliliği hakkının ağır bir ihlali anlamını taşır.