Mülkiyet Hakkı

Beraatle sonuçlanan bir ceza davasında avukatınıza ödediğiniz ve asgari ücret tarifesinin üzerinde kalan avukatlık ücretini haksız koruma tedbirleri kapsamında devletten tazminat olarak geri almanız maalesef mümkün değildir. Yargıtay içtihatlarına göre, sanık lehine hükmedilen maktu vekâlet ücretini aşan kısımlar, serbest meslek makbuzu ile ispatlanmış olsa dahi davacı ile avukatı arasındaki özel hukuki ilişkiye dayanmaktadır.

Evet, kamu kurumlarından olan alacakların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması veya bu şekilde ödenmesi hak ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi, devletten olan çeşitli para alacaklarının enflasyon sebebiyle erimesi durumunu inceleyerek bazı anayasal ilkeler belirlemiştir.

Kısıtlanmanız talebiyle açılan dava sürecinde taşınmazlarınıza ve banka hesaplarınıza konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Akıl sağlığınızın yerinde olduğu ve mal varlığınızı yönetmek konusunda koruma altına alınmanızı gerektirir bir sağlık sorununuzun bulunmadığı sağlık kurulları tarafından sabit görüldüğünde, hakkınızda açılan kısıtlanma davası reddedilerek mallarınızdaki tedbir kararı kaldırılmaktadır. Yargılama sürecinde, harcamalarınızın kendinizi veya ailenizi darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesinin mevcut olmadığı iki farklı kurul raporu ile ispatlandığında mahkeme davanın reddine karar verir.

Mahkemeler tarafından konulan tedbirlerin makul olmayan bir süre devam etmesi, mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir ve bu durumda uğradığınız zararların giderilmesi için hukuki yollara başvurabilirsiniz. Karara konu kaynaklarda da belirtildiği üzere, bir tedbirin ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte eşyalarınızın müsadere edilerek elinizden alınması, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, müsadere kararlarının hukuka uygunluğunun denetlenebileceği temyiz gibi olağan kanun yollarına başvuru imkanı askıya alınarak, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile eş zamanlı olarak müsadere infazına girişilmesi kişilere şahsi olarak aşırı bir külfet yüklemektedir.

Ruhsatsız olarak inşa edilen bir yapının yıkılması durumunda, o yapı için geçmişte emlak vergisi ödenmiş olması veya yapının fiilen kullanılması, mülk sahibine doğrudan tazminat veya enkaz bedeli ödenmesini gerektirmez. Mahkemelerin yaklaşımına göre, mülk sahibinin ruhsatsız yapıyı yasal duruma getirmemesi ve belediyenin farklı tarihlerde mühürleme, yıkım ve para cezası gibi idari işlemleri uygulamış olması, idarenin hukuka uygun hareket ettiğini gösterir.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle dava açtıktan sonra yapılan yeni bir kanuni düzenleme ile alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, mülkiyet hakkınız ile bağlantılı olarak sahip olduğunuz etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanuni bir düzenleme yüzünden hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı anayasal güvencelere aykırı bulmaktadır.

Evet, alacağınızı tahsil etmek amacıyla uygun yollara başvurmanıza rağmen dava sırasında yapılan kanuni düzenleme ile bu imkânın elinizden alınması mülkiyet hakkınızın ve etkili başvuru hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki olayları incelediği emsal kararlarında, vatandaşların alacaklarını tahsil etmek için hukuki yollara başvurmasına karşın sonradan yapılan bir kanuni düzenleme nedeniyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını anayasaya aykırı bulmuştur.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi amacıyla açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sebebiyle alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ve bu hakla bağlantılı etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, alacağını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvuran ancak yargılama sırasında yürürlüğe giren kanuni düzenlemeler yüzünden hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılan kişilerin mağduriyet yaşadığını kabul etmektedir.