Mobbing

Mobbingin yalnızca üst düzey yöneticiler tarafından astlara uygulanmadığı, aynı hiyerarşik seviyede bulunan mesai arkadaşları arasında da sıklıkla gerçekleşebildiği bilinen bir gerçektir. Bu durum literatürde ve hukuki değerlendirmelerde yatay mobbing olarak adlandırılmakta olup, genellikle kıskançlık, çekememezlik veya rekabet gibi kişisel sebeplerden kaynaklanmaktadır.

Aynı veya benzer statüdeki çalışma arkadaşlarınızın sizi kendilerine rakip olarak görmesi, kıskançlık ve çıkar çatışmaları gibi nedenlerle sizi dışlaması ve hakkınızda asılsız söylentiler çıkarması yatay mobbing olarak tanımlanan ciddi bir psikolojik şiddet türüdür,,. Arkadaşlarınızın sizinle iletişim kurmaması, diğer insanlarla konuşmanızı engellemeye çalışması ve sizi çalışma ortamından izole etmesi, süregelen uyuşmazlıklarda sıklıkla karşılaşılan ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylem olarak kabul edilir,,.

Mobbing yalnızca yöneticilerden veya üst kademeden gelen bir psikolojik şiddet türü olmayıp, aynı statüde ve benzer olanaklara sahip çalışma arkadaşları arasında da gerçekleşebilen bir olgudur ve buna yatay mobbing adı verilmektedir. İşyerinize yeni başlamış olmanız, farklı bir kültürel değere sahip olmanız veya işinizde diğerlerinden daha başarılı görünmeniz gibi çeşitli nedenlerle eşit düzeydeki çalışma arkadaşlarınızın dışlayıcı tutumlarına maruz kalabilirsiniz.

Mobbing eylemlerinin yalnızca üst düzey yöneticiler tarafından değil, sizinle aynı hiyerarşik düzeyde bulunan çalışma arkadaşlarınız tarafından da gerçekleştirilmesi mümkündür ve bu durum da hukuken değerlendirmeye alınabilecek bir psikolojik baskı türüdür. Literatürde yatay mobbing olarak adlandırılan bu süreç; kıskançlık, rekabet veya sosyal statü farklılıklarından beslenen dedikodu, iftira ve sosyal dışlama gibi eylemlerle kendini göstermektedir.

Sizinle eşdeğer statüde bulunan çalışma arkadaşlarınızın size karşı sürekli olarak aşağılayıcı, küçük düşürücü davranışlar sergilemesi ve hakkınızda iftira atarak dedikodu yapması, yatay mobbing olarak adlandırılan ve hukuki incelemeye esas oluşturabilecek bir eylemdir. Eşit statüdeki kişilerin rekabet adı altında hatalarınızı sürekli dile getirmesi, sizi kasten görmezden gelmesi veya fiziksel özelliklerinizle alay etmesi, iş hukukunda yatay mobbing kapsamında değerlendirilebilecek haksız davranışlar arasındadır.

İş arkadaşlarınız tarafından çalışma ortamında kasıtlı olarak dışlanmanız ve yalnızlığa terk edilmeniz, aynı hiyerarşik düzeydeki kişilerce uygulanan psikolojik şiddetin belirgin göstergelerinden biridir. Bireyin sosyal olarak izole edilmesi, gruptan dışlanması ve kendisine yönelik iletişim mekanizmalarının kesilmesi, literatürde yatay mobbing olarak adlandırılan ve çoğunlukla rekabet veya kıskançlık duygularıyla beslenen bir eylem türüdür.

Doğal dil işleme ve metin analizi yapan yapay zeka araçlarının, toplumdaki mevcut ön yargıları kopyalayarak cinsiyet temelinde ayrımcı ve kalıp yargılara dayalı çeviriler yapması hukuken ve etik olarak mücadele edilebilir bir alandır. Çeviri algoritmalarının cinsiyetsiz dillerden İngilizceye çeviri yaparken, örneğin hemşireliği otomatik olarak kadınlara, doktorluğu ise erkeklere atfetmesi, eğitim verilerinin ön yargılı olmasından kaynaklanan sistematik bir hatadır.

Şirketin oluşturduğu iş organizasyonu kapsamında teknolojik iletişim vasıtaları ile işinizi evden yürütmeniz, işyerinde ofis ortamında çalışan diğer emsal çalışanlara göre daha az hakka sahip olmanızı gerektirmez. Mevzuatımızda bu tür teknoloji destekli çalışma biçimi uzaktan çalışma olarak adlandırılmakta olup, yasal düzenlemeler uyarınca bu çalışanlar esaslı bir neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı bir işleme tabi tutulamazlar.

İş alım süreçlerinde kullanılan algoritmik sistemlerin, eğitim verilerindeki ön yargılar sebebiyle cinsiyet temelinde ayrımcı sonuçlar doğurması hukuken ve fiilen mümkün bir durumdur. Yapay zeka sistemleri, geçmişteki verilerden öğrenirken, daha önce o pozisyona genellikle erkeklerin seçilmiş olması gibi faktörleri baz alarak kasıtlı ayrımcılık veya dolaylı ayrımcılık yapabilmektedir.

Bir algoritma veya yapay zeka tarafından hakkınızda verilen kararlar neticesinde iş başvurunuzun ya da vize talebinizin reddedilmesi, ilgili işlemin hukuki geçerliliğinin sorgulanmasına esas oluşturabilecek güncel bir hukuki sorundur. Yapay zeka sistemlerinin verileri otonom şekilde işlerken, programcılarının değer yargılarını taşıyabilmeleri veya eğitim verilerindeki eksiklikler nedeniyle şeffaf olmayan önyargılı kararlar verebildikleri tespit edilmiştir.