Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesine yapacağınız başvuru neticesinde, ağır ceza mahkemesinin kararıyla kesinleşen haksız disiplin cezasının ifade özgürlüğünüzü ihlal ettiği tespit edilirse tarafınıza manevi tazminat ödenebilecektir. İnfaz hâkimliğinin iptal kararı sonrasında, itiraz merciinin eyleminizi salt uygunsuz söz sarf etmek olarak değerlendirip cezayı kesinleştirmesi yargısal bir eksiklik yaratabilmektedir.

Hastanede uygulanan tıbbi bir müdahale sonrasında kalıcı bir hasar meydana gelmesi durumunda idareye karşı tam yargı davası açarak maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmanız mümkündür. Mahkemeler bu tür uyuşmazlıklarda öncelikle zararın tıbbi bir hatadan mı yoksa her türlü özene rağmen ortaya çıkabilecek bir komplikasyondan mı kaynaklandığını incelemektedir.

Tıbbi müdahaleden önce hastaya olası risklerin anlatılmaması ve hastanın yazılı onayının alınmamış olması durumunda idarenin hizmet kusuru işlediği kabul edilerek manevi tazminat hakkınız doğabilmektedir. İlgili mevzuata göre istisnai ve acil hâller dışında hastaya uygulanacak işlemlerin, bu işlemlerin fayda ve muhtemel sakıncalarının hastaya açıklanması ve aydınlatılmış onam belgesi ile rızasının alınması zorunludur.

Haksız yere tekrar tutuklandığınızı ve bu sebeple özgürlüğünüzden mahrum bırakıldığınızı ispatlamanız hâlinde, Anayasa Mahkemesi yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi amacıyla lehinize manevi tazminat ödenmesine hükmedebilmektedir. İlgili mahkeme kararında yer alan olayda, tahliye edildikten hemen sonra yeterli gerekçe gösterilmeden tekrar cezaevine gönderilen başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği tespit edilmiştir.

Soruşturma dosyasına erişiminizin haksız yere kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından bir hak ihlali kararı verilmesi durumunda devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yüksek mahkeme, dosya inceleme yetkisinin somut ve yeterli bir gerekçe olmaksızın engellenmesini hürriyeti kısıtlanan kişinin yetkili bir yargı merciine başvurma hakkı kapsamında değerlendirmekte olup bu durumun kişi hürriyeti ve güvenliğine yönelik bir müdahale olduğunu kabul etmektedir.

Soruşturma dosyanıza erişimin kısıtlanması nedeniyle verilen ihlal kararlarında, eğer dava açılmış ve iddianame ağır ceza mahkemesi tarafından kabul edilmişse artık yeniden değerlendirme yapılmasına gerek kalmamaktadır. İddianamenin kabul edildiği tarih itibarıyla ilgili ceza muhakemesi kuralları gereğince soruşturma aşamasındaki kısıtlılık hâli kendiliğinden sona ermektedir.

Dosyaya erişiminizin kısıtlanması nedeniyle hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, kısıtlılık hâlinin o anki durumuna göre tazminat alabilirsiniz ancak her durumda yargılamanın yenilenmesine karar verilmeyebilir. Şayet bireysel başvurunuzun incelendiği tarih itibarıyla hakkınızda iddianame kabul edilmiş ve soruşturma aşamasındaki kısıtlılık durumu kendiliğinden sona ermişse, mahkeme kararının yeniden değerlendirilmek üzere derece mahkemesine gönderilmesinde hukuki bir yarar görülmemektedir.

Tarlanızın bulunduğu bölgede kanalizasyon ve arıtma sistemi olmaması nedeniyle arazinizin zarar görmesi durumunda ilgili idareye karşı maddi ve manevi tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Belediyelerin veya ilgili idarelerin atık su ve kanalizasyon sularını arıtmadan çevreye bırakması veya gerekli tesisleri kurmayarak kirli suları bertaraf etmemesi hukuken hizmet kusuru olarak kabul edilmektedir.

Çevresel etkenler sebebiyle açtığınız davada idare mahkemesinin manevi tazminat talebinizi reddetmesi durumunda, özel hayata saygı hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi sunmaması nedeniyle ortaya çıkan çevresel rahatsızlıkların özel hayata saygı hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Yargılamanın çok uzun sürmesi sebebiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvurular yasalarda öngörülen idari başvuru yolları tüketilmediği için kural olarak kabul edilemez bulunmaktadır. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla ilgili olarak kanunlarda yapılan değişiklikler uyarınca öncelikle ilgili bakanlık bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonu isimli idari mercie müracaat edilmesi zorunlu hâle getirilmiştir.