Manevi Tazminat

Devlet görevlilerinin eylemleri sonucunda aşağılayıcı muameleye maruz kalmanız ve iddialarınızın yetkili makamlarca usulüne uygun şekilde soruşturulmaması durumunda, yaşadığınız psikolojik yıpranma için manevi tazminat alma hakkınız bulunmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletin maddi ve usul boyutundaki yükümlülüklerini ihlal etmesinin mağdur üzerinde yarattığı elem, stres ve onur kırıcı etkinin bir karşılığı olarak manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

Cezaevi hücresindeki sıhhi alanların, yani tuvalet ve banyonun diğer tutuklularla paylaşılan yaşam alanından uygun bir şekilde ayrılmamış olması ve mahremiyetin sağlanamaması, özel hayata saygı hakkı çerçevesinde bir ihlal olarak kabul edilmektedir. Mahkeme, çok sayıda kişinin bir arada kaldığı hücrelerde tuvalet alanlarının yeterli bir fiziki paravan veya kapı ile yaşam alanından izole edilmemesinin, tutukluların mahremiyetini ciddi şekilde zedelediğini tespit etmiştir.

Yaşadığınız bu tür haksız ve ayrımcı kimlik kontrolleri nedeniyle, adalet hizmetinin kusurlu işlediği gerekçesiyle devlete karşı dava açarak ağır hizmet kusuru iddiasında bulunabilir ve tazminat kazanabilirsiniz. Mahkemeler, çok kısa bir süre içerisinde birden fazla kez hiçbir yasal dayanak gösterilmeksizin veya savcılık talimatlarının kapsadığı zaman dilimleri dışında kontrol edilmenizi önemli bir ihlal belirtisi olarak görmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapacağınız bir başvuru sonucunda videonuzun haksız yere sildirildiğine karar verilse bile, her zaman size nakdi bir manevi tazminat ödenmesine hükmedilmeyebilir. Mahkeme, olay nedeniyle yaşadığınız stres, endişe ve çaresizlik duygularını dikkate almakla birlikte, uğradığınız zararın boyutu ve devletin müdahalesinin niteliği gibi faktörleri de değerlendirmektedir.

Cinsel saldırı iddialarına ilişkin kritik delillerin polis gözetimindeyken kaybolması veya yok edilmesi durumunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurarak haklı bulunabilirsiniz. Mahkeme, kimyasal madde ile uyutularak cinsel saldırıya uğranıldığı yönündeki iddialarda devletin pozitif yükümlülükler kapsamında derhal ve derinlemesine bir soruşturma yürütmek zorunda olduğunu kabul etmektedir.

İdare mahkemesinden tazminat kazanmış olmanız, olayda sorumluluğu bulunan devlet görevlilerinin cezalandırılması için yapacağınız hukuki başvuruları ve mağdur sıfatınızı kesinlikle engellemez. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kasten veya ağır ihmalle gerçekleştirilen kötü muamele vakalarında, mağdura sadece tazminat ödenmesinin ihlali gidermek için yeterli olmayacağını açıkça belirtmektedir.

Yaşadığınız bu üzücü durum karşısında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne yapacağınız bir başvuruda, devletin yaşam hakkı kapsamındaki etkili soruşturma yükümlülüğü ihlal edildiği gerekçesiyle haklı bulunmanız mümkündür. Mahkeme, savaş suçları gibi sivil halka karşı işlenen ve insanlığa karşı suç teşkil eden ağır vakalarda, aradan onlarca yıl geçmiş olsa bile yetkili makamların şikayetleri makul bir süre içinde ve özenle incelemesi gerektiğini belirtmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, idare mahkemeleri kararıyla geçmişe dönük olarak tanınan ancak enflasyon karşısında erimiş olan alacaklarınız için mülkiyet hakkı ihlali kararı vererek lehinize maddi ve manevi tazminata hükmedebilmektedir. Mahkeme, idare tarafından yapılan ödemelerin, uzun yıllar süren yüksek enflasyon nedeniyle değerinin neredeyse tamamen kaybolduğunu tespit ettiğinde, başvurucuların alacaklarının gerçek değerinden mahrum bırakılmasını haksız bulmaktadır.

Ülkenizdeki yasal belirsizlik ve hukuka aykırı kısıtlamalar nedeniyle yurt dışına gitmek zorunda kalmanız ile yaptığınız masraflar arasında nedensellik bağı bulunuyorsa, bu harcamalarınızın ve yaşadığınız manevi zararın devlet tarafından tazmin edilmesi mümkündür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, hamileliğin sonlandırılmasına yönelik hakkın kullanılmasının engellenmesi veya hukuki öngörülemezlik nedeniyle yurt dışında özel kliniklerde yapılan tıbbi işlemler, ulaşım ve konaklama giderleri gibi masrafların maddi tazminat kapsamında talep edilebileceğini kabul etmektedir.

Ulusal mahkemelerin hakaret davalarında hükmettikleri manevi tazminat miktarlarının, kişinin şöhretine verilen zararla ve davalının mali kaynaklarıyla makul bir orantı içinde olması gerekmektedir. Mahkemelerin, davalının ekonomik sıkıntılarını veya ödeme gücünü dikkate almadan, oldukça yüksek ve öngörülemez miktarlarda tazminatlara hükmetmesi ifade özgürlüğü üzerinde caydırıcı bir etki yaratma riski taşır.