Manevi Tazminat

Sağlık bilgileriniz ve parmak izi gibi biyometrik verileriniz kanunda çok daha sıkı korunan veriler statüsünde olduğundan, kural olarak sizin açık ve özgür iradeyle verilmiş rızanız olmadan hiçbir şekilde kaydedilemez ve işlenemez. Bu tür bilgiler yasalarımızda özel nitelikli kişisel veri olarak tanımlanmakta olup, başkalarının eline geçmesi veya ifşa olması halinde toplum içinde mağduriyet yaşamanıza veya ayrımcılığa uğramanıza sebep olabilecek seviyede hassas kabul edilmektedir.

Sağlık verileriniz sıradan kişisel verilere göre ihlal durumunda çok daha yüksek riskler taşıdığı için kanun kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak tanımlanır ve çok daha sıkı koruma şartlarına tabidir. Kanuna göre kişilerin ırkı, siyasi düşüncesi, sağlığı, cinsel hayatı, biyometrik ve genetik verileri bu en hassas kategori içerisine girmektedir.

Toplum tarafından tanınan, kamuya mal olmuş bir kişi olmanız, özel hayatınızın tamamen ve her an kamusal denetime açık hâle geldiği veya özel alanlarınızın pervasızca ihlal edilebileceği anlamına kesinlikle gelmez. Gözden uzak, mahrem kabul edilen bir alanda (örneğin özel bir teknede) bulunduğunuz sırada çekilen fotoğraflarınızın sırf toplumun marazi merak duygusunu tatmin etmek veya ticari tiraj elde etmek amacıyla rızanız dışında yayınlanması, hukuki korumadan yoksun bırakılamaz.

Mahkemeler tarafından bir videoyu silmeye zorlanmanız nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, doğrudan bir para cezası ödememiş olsanız bile belirli durumlarda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ihlal tespitinin kendisini yeterli bir adil tatmin olarak kabul edebilmektedir. Mahkemenin yerleşik içtihatlarına göre, hakkınızdaki idari veya cezai yaptırım süreçlerinin lehinize sonuçlanması ve herhangi bir maddi kayba uğramamanız durumunda, salt müdahalenin sınırlı doğası göz önüne alınarak ayrıca bir manevi tazminat ödenmesine gerek görülmeyebilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği durumlarda genellikle doğrudan manevi tazminat ödenmesine karar vermek yerine, yargılamanın yenilenmesi yolunu en uygun çözüm olarak kabul etmektedir. Mahkemenin yerleşik içtihatlarına göre, bir kişi adil olmayan bir yargılama süreci sonucunda mahkum edilmişse, bu ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmanın en etkili yolu, ilgilinin talebi üzerine davanın ulusal mahkemelerde yeniden görülmesidir.

Evet, yetkililer tarafından haksız yere suçlu muamelesi görmeniz nedeniyle yaşadığınız psikolojik sıkıntılar ve ikincil mağduriyetler için manevi tazminat talep edebilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, tecavüz şikayetinde bulunan bir kişinin iddiaları tam olarak aydınlatılmadan hemen ardından iftira suçlamasıyla karşı karşıya bırakılmasının ve adil bir mahkemede kendini savunma hakkından mahrum edilmesinin kişide ciddi bir manevi zarara yol açtığını kabul etmektedir.

Yargı sürecinin makul olmayan bir şekilde ve herhangi bir haklı gerekçe olmaksızın uzaması, devletin yaşam hakkını koruma ve etkili soruşturma yürütme yükümlülüğünün ihlali anlamına gelmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, hastanede meydana gelen ölümlerle ilgili idari veya adli yargı süreçlerinin gereğinden fazla uzamasının, yargı sisteminin etkililiğini zedelediğini belirtmektedir.

Ağır hastalığınız nedeniyle hapishanede yeterli tedavi göremediğinizin ve bu durumun bir hak ihlali olduğunun kanıtlanması, devletin sizi derhal serbest bırakmasını veya cezanızı tamamen ertelemesini otomatik olarak gerektirmez. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ağır bir nörolojik hastalık olan multipl skleroz teşhisi konmuş ve kendisine gerekli uzman tıbbi bakımı ile fizik tedavi imkanları sunulmamış bir tutuklunun davasında ihlal kararı vermiştir.

Hapishanede bulunduğunuz süre boyunca devletin durumunuza uygun tıbbi tedaviyi ve uzman bakımını sağlamaması nedeniyle uğradığınız mağduriyetler için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nden manevi tazminat talep edebilir ve alabilirsiniz. Mahkeme, cezaevinde ağır bir hastalığa yakalanan ve uzman raporlarında belirtilmesine rağmen ihtiyacı olan nörolojik takip ile fizik tedavi hizmetlerinden etkin bir şekilde faydalanamayan mahkumun durumunu değerlendirmiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından adil yargılanma hakkınızın ve masumiyet karinenizin ihlal edildiğine hükmedilmesi durumunda, yaşadığınız mağduriyeti gidermek amacıyla tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. İlgili emsal kararda mahkeme, yargılamada aynı hâkimin farklı aşamalarda görev alması ve savcının basına yaptığı önyargılı açıklamalar nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ihlal edildiğini açıkça tespit etmiştir.