Manevi Tazminat

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit ettiğinde, mağduriyetin giderilmesi için kural olarak tazminat yerine yargılamanın yenilenmesine karar vermektedir. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesi, mahkemenin enflasyon farkını dikkate alarak yeni bir bedel belirlemesini sağlayacağından hukuken yeterli bir giderim yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Kamulaştırma karşılığında hükmedilen bedellerin enflasyon karşısında değer kaybetmiş olması nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, Anayasa Mahkemesi doğrudan size bir tazminat ödemez ancak mağduriyetinizin giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına karar verir. İhlalin ve bu ihlalin yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması için davanın daha önce görüldüğü yerel mahkemeye geri gönderilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Tapu iptali ve tescil davası nedeniyle taşınmazınız üzerine konulan ihtiyati tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Yıllarca süren davalar sebebiyle tapunuzdaki tedbirin kalkmaması durumunda, mülkiyet hakkınızın gerektirdiği ivedilik ve özenin gösterilmemesi nedeniyle manevi tazminat alabilmeniz mümkündür. Yargısal makamların, mülkiyeti sınırlandıran tedbir kararlarını makul sürede sonlandırmayarak kişileri uzun yıllar boyunca mülkleri üzerinde tasarruf edemez hâlde bırakmaları anayasal hakların ihlali niteliğindedir.

Evet, idarenin tarafınıza ait taşınmaza yasal bir işlem yapmaksızın fiilen el koyması durumunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle dava açarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, idarenin özel mülkiyete konu bir taşınmaza yasal sınırların dışına çıkarak el atması, mülkiyet hakkına yönelik açık ve hukuka aykırı bir müdahale teşkil etmektedir.

Devletin size ait bir taşınmaza ilgili kanunlarda belirtilen usullere uymadan doğrudan el koyması Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Yüksek mahkeme kararlarına göre idarenin gerçekleştirdiği bu tür kamulaştırmasız el atma eylemleri kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkınızın ihlal edildiğini tespit ederek maruz kaldığınız haksızlığın sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılması için öncelikle ilgili ceza mahkemesinde yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlal kararının gönderildiği derece mahkemesinin asli görevi, gecikmeksizin yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve yüksek mahkemenin ihlal kararında belirttiği hukuki ilkelere tam olarak uygun yeni bir karar vererek mağduriyetinizi gidermektir.

Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine karar verdiğinde, kural olarak zararın karşılanması için doğrudan bir tazminat ödenmesine hükmetmek yerine ilgili yerel mahkemede davanın yeniden görülmesini sağlamaktadır. Yüksek Mahkeme, kamulaştırmasız el atma karşılığında hükmedilen tazminatların değer kaybetmiş olması nedeniyle tespit edilen ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunduğunu belirtmektedir.

Mal varlığınız üzerindeki tedbir uygulamasının çok uzun sürmesi nedeniyle bir hak ihlali tespit edildiğinde, yargı makamlarından davanın yeniden görülmesi yerine öncelikle manevi tazminat talep etmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi uygulamalarına göre, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan asıl sorun tedbirin uzun sürmesi olduğunda, bu ihlalin ve olumsuz sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması hukuki bir yarar sağlamamaktadır.

İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemece yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığı durumlarda, ayrıca yaptığınız maddi ve manevi tazminat talepleriniz reddedilecektir. Anayasa Mahkemesi bir ihlal kararı verdiğinde, asıl amaç hak ihlalinin nedenlerini ortadan kaldırmak ve hukuka aykırı durumu düzeltmektir.