Manevi Tazminat

Davanızın yıllarca sürmesi neticesinde makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edilip edilmediğinin incelenebilmesi için öncelikle hukuk sistemimizde bu amaçla özel olarak oluşturulmuş olan başvuru yollarını tamamlamanız şarttır. Tıpkı mahkeme kararlarının uygulanmamasına ilişkin şikâyetlerde olduğu gibi, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına dair iddialar için de yasal düzenlemelerle yetkili bir komisyon kurulmuştur.

Anayasa Mahkemesi, haksız disiplin cezası nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğini tespit ederse ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına ve size manevi tazminat ödenmesine karar verebilir. Öncelikle mahkeme, hakkınızda verilen cezanın ilgili ve yeterli bir gerekçeye dayanmadığını belirleyerek kararın yeniden yargılama yapılması amacıyla ilgili derece mahkemesine gönderilmesine hükmeder.

İfade özgürlüğünüzün ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, hakkınızda verilen haksız disiplin cezasının sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasını ve tarafınıza manevi tazminat ödenmesini talep edebilirsiniz. Cezaevinde yaptığınız telefon görüşmelerindeki ifadeleriniz nedeniyle haksız yere ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası almanız, anayasal haklarınıza yönelik orantısız bir müdahaledir.

Haksız yere aldığınız hücre cezası sebebiyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, bu ihlalin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılması için yeniden yargılama talep etme ve manevi zararlarınızın karşılanmasını isteme hakkınız bulunmaktadır. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, ceza infaz kurumunda bulundurduğunuz dokümanlardan dolayı size verilen disiplin cezasının ilgili ve yeterli bir gerekçeye dayanmadığı saptanırsa, dosyanız yeniden değerlendirilmek üzere ilgili infaz hâkimliğine gönderilir.

Cezaevindeki kapalı görüşmelerin yasal dayanak olmaksızın dinlenip kaydedilmesi gerekçesiyle mahkemelere yaptığınız başvurular sonucunda, Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali kararı verilmekte ve dosyalar yeniden yargılama yapılması için ilgili yerel mahkemelere gönderilmektedir. Sürecin en başında infaz hâkimlikleri ve ağır ceza mahkemeleri, bu dinleme uygulamalarının ceza infaz kurumu güvenliği için gerekli olduğunu ve çeşitli yönetmelik veya kanun maddelerine dayandığını belirterek itirazları genellikle reddetmiştir.

Ceza infaz kurumunda haksız bir şekilde uygulanan ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası nedeniyle ailenizle görüşememeniz durumunda, devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Cezaevi idaresi tarafından hukuki dayanaktan yoksun bir şekilde verilen disiplin cezaları, doğrudan mahpusların aileleriyle olan bağlarını zedelediği için Anayasa ile güvence altına alınmış olan aile hayatına saygı hakkı ihlaline sebebiyet vermektedir.

Mahkeme kararının fiilî imkânsızlıklar nedeniyle aynen uygulanamadığı durumlarda dahi devletin, bu durumun yol açtığı maddi ve manevi zararları gidermekle yükümlü olduğu kabul edilmektedir. Özelleştirme süreci gibi sebeplerle çalıştığınız kurumun tüzel kişiliğinin ortadan kalkması ve bu nedenle lehinize verilen iptal kararının yerine getirilememesi, idareyi sorumluluktan mutlak surette kurtarmamaktadır.

Kazandığınız iptal kararının idare tarafından fiilî veya hukuki imkânsızlıklar gerekçe gösterilerek uygulanmaması üzerine açtığınız tam yargı davasının reddedilmesi durumunda, Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde hakkınızın ihlal edildiği yönünde bir karar alabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, idarenin mahkeme kararını yerine getirmek için fiilî imkânsızlıklar yaşasa bile bu durumun yol açtığı zararları gidermek zorunda olduğunu, bu zararların giderilmemesinin adil yargılanma hakkı kapsamındaki kararın icrası hakkı ihlali anlamına geldiğini kabul etmektedir.

Bireysel başvuru incelemesi devam ederken hesabınız üzerindeki blokenin kaldırılmış olması durumunda, ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi amacıyla tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Hesabınızdaki katılım fonu tutarının uzun süre bloke edilmesi nedeniyle yaşadığınız sıkıntılar ve mağduriyetler, ihlalin sonuçlarının giderilmesi bakımından tazminat ödenmesini gerektiren bir durum olarak görülmektedir.

Yargılama sürecinizde uygulanan tutuklama tedbirinin haksız olduğunu düşünüyorsanız, davanızın kesinleşmesini beklemeden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak manevi tazminat talep edebilirsiniz. Yargı pratiğine göre kural olarak, bir kişinin haksız yere tutuklandığı iddiasıyla ceza muhakemesi kanunu kapsamında tazminat davası açabilmesi için hakkındaki ceza davasının esastan kesinleşmesi beklenir.