Manevi Tazminat

Haksız tutukluluk nedeniyle açtığınız davada hükmedilen manevi tazminat miktarının son derece yetersiz ve hakkın özünü zayıflatacak kadar düşük olması hâlinde, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargı mercilerinin tazminat miktarını belirlerken somut olayın koşullarına göre belli bir takdir yetkisi bulunsa da, meydana gelen ihlalle orantılı olmayan önemsiz miktarda bir ödeme yapılması anayasal hakların ihlali sayılmaktadır.

Devletin taşınmazınıza kamulaştırma usullerini işletmeden el koyması, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir taşınmaza ilgili kanunlarda belirtilen usullere uyulmadan müdahale edilmesi kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Yaşadığınız her iki mağduriyet türü için hukuki süreçlerde birbirinden farklı telafi yöntemleri uygulanmaktadır. Taşınmazınıza kanuni usullere uyulmadan haksız yere el atılması nedeniyle oluşan ihlalin giderilmesi için mahkemeler genellikle yeniden yargılama yapılmasına gerek görmemekte, bunun yerine yaşadığınız üzüntü ve yıpranmanın karşılığı olarak doğrudan manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedirler.

Evet, aracınız üzerindeki tedbirin makul süreyi aşarak uzun yıllar devam etmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için manevi tazminat talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesine ilişkin olarak tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından doğrudan yargısal makamların sorumluluğu bulunduğuna dikkati çekmektedir.

Haksız yere verilen bir disiplin cezası nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğini düşünüyorsanız, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda hem yeniden yargılama yapılmasını hem de uğradığınız manevi zararların tazmin edilmesini talep etmeniz mümkündür. Anayasal hak ihlalinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması için temel kural, ihlalden önceki duruma dönülmesini sağlayacak olan yeniden yargılama yolunun işletilmesidir.

Mahkemeler tarafından hükmedilen tazminat miktarının uğradığınız ihlalle orantısız derecede düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Yargı mercilerinin tazminat miktarını belirlerken somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunsa da, hükmedilen rakamın Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmaması gerekir.

Anayasa Mahkemesi, yerel mahkemelerce hükmedilen tazminatı yetersiz bularak bir hak ihlali kararı verdiğinde aradaki farkı doğrudan kendisi ödemez, bunun yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verir. Bu tür durumlarda ihlalin ve sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntem, kararı veren derece mahkemesinin yeniden yargılama işlemlerini başlatarak Anayasa Mahkemesinin belirlediği ilkelere uygun yeni bir tazminat kararı vermesidir.

Hakkınızda açılan bir dava kapsamında mal varlığınıza konulan tedbirin yirmi yılı aşan çok uzun bir süre boyunca devam etmesi, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü kabul edilebilmesi için uygulamanın kapsamı ve süresi bakımından orantılı olması şarttır.

Mahkeme sürecinde tapunuza konulan tedbir kararının on yıl gibi makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızın ihlali niteliğindedir. Hukuki süreçlerde uygulanan geçici koruma tedbirlerinin, özellikle ihtiyati tedbir kararlarının kapsamı ve süresi itibarıyla mutlaka orantılı olması gerekmektedir.

Mülkiyet hakkınıza yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan uzun süreli tedbir kararlarından dolayı Anayasa Mahkemesi'nde haklı bulunduğunuzda, kural olarak aynı davanın sizin için baştan görülmesine veya yargılamanın yenilenmesine karar verilmesine gerek duyulmamaktadır. Bu tür durumlarda, davanın uzaması ve mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin gösterilmemesi bakımından tamamen yargısal makamların sorumluluğu bulunduğu kabul edilmektedir.