Maddi Tazminat

Anayasa Mahkemesi ihlal tespiti yaptığında doğrudan maddi tazminat ödenmesi talebinizi kural olarak kabul etmemektedir çünkü yargılamanın yenilenmesi yeterli bir giderim yolu olarak görülmektedir. Anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkeme tarafından yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunduğundan, idari veya yargısal makamların yeni bir karar vermesi beklenir.

Mülkiyet hakkınıza yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan tedbirin uzun sürmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için tarafınıza manevi zararlarınız karşılığında bir miktar manevi tazminat ödenmesine hükmedilir. Kaynaklarda da vurgulandığı üzere, tedbir sürecinde mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların açık bir sorumluluğu bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi tarafından davanızın haksız yere süre aşımından reddedildiği tespit edilirse, uyuşmazlığın çözümü için öncelikle dosyanızın yerel mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına karar verilir. Hukuki sürecin bu şekilde yenilenmesi, ihlalin ve olumsuz sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeterli ve zorunlu bir giderim yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ihlal kararı vermesine rağmen yerel mahkemenin bu kararın gereklerini yerine getirmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak hem yeniden yargılama yapılmasını hem de manevi tazminat ödenmesini talep etmeniz mümkündür. Anayasa Mahkemesi, yerel makamların ihlal kararlarına uymaması veya mahkeme kararlarının gereklerini yerine getirmemesi hâlinde olayı baştan itibaren incelememekle birlikte, ihlal kararının gereklerinin yerine getirilip getirilmediği ile sınırlı bir inceleme yapmaktadır.

Gözaltı sürenizin hapis cezanızdan düşülmemesi nedeniyle fazladan cezaevinde kalmanız veya denetimli serbestliğe geç ayrılmanız durumunda, eğer tahliye olmuşsanız Anayasa Mahkemesi yeniden yargılama yerine genellikle manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir. Hukuk sistemimizde kişinin hürriyetini kısıtlayan sürelerin kesinleşen cezadan indirilmesi yasal bir zorunluluktur ve mahkemelerin bu kuralı uygulamaması açık bir hak ihlalidir.

Haksız yere gözaltına alınıp tutuklandıktan sonra beraat ettiğinizde, alamadığınız maaşlarınızı göreve iade sonrasında toplu olarak geri aldıysanız maddi zarara uğramadığınız kabul edilerek maddi tazminat talebiniz reddedilebilir. Mahkemeler, haksız tutuklama veya gözaltı sürelerinde kesintili olarak aldığınız maaşların sonradan size tam olarak ödenmesi durumunda ortada karşılanması gereken somut bir maddi zarar kalmadığına kanaat getirmektedir.

Terör eylemleri neticesinde uğranılan zararlar için ilgili kanunlar kapsamında komisyonlardan maddi tazminat almış olsanız dahi, idarenin hizmet kusuru veya ihmaline dayanarak manevi zararlarınızın giderilmesi için ayrıca kusur sorumluluğu temelinde tazminat davası açmanız mümkündür. İdarenin olay öncesinde istihbarat almasına rağmen gerekli güvenlik önlemlerini almadığının sonradan ortaya çıkması durumunda, bu ihmali öğrendiğiniz tarihten itibaren idari yargıda dava açma hakkınız bulunmaktadır.

Görevden uzaklaştırıldığınız ve sonrasında ihraç edildiğiniz dönemde mahrum kaldığınız mali ve sosyal haklarınızı, göreve iade edildikten sonra yasal faiziyle birlikte idareden talep etme hakkınız bulunmaktadır. Kamu görevinden çıkarılma işlemi ortadan kalktığında, bu kişilere görevden uzaklaştırıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden parasal haklarının ödenmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda temel hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde öncelikli olarak ortaya çıkan bu ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılmasını hedefler ve bu doğrultuda doğrudan tazminat ödenmesi yerine dosyanın yeniden incelenmesi yoluna gider. Yaşadığınız mağduriyetin asıl sebebi idarenin işleminin yargı mercilerince yeterli inceleme yapılmadan hukuka uygun bulunması olduğu için ihlalin sonuçlarını gidermek adına en etkili yöntem yeniden yargılama yapılmasıdır.

Soruşturmanın eksik yürütülmesi ve usul yükümlülüklerinin ihlal edilmesi nedeniyle, bu ihlalin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için başvuruculara manevi tazminat ödenmesine karar verilmektedir. Anayasa Mahkemesi, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği durumlarda, etkili soruşturma yürütülmemesinden kaynaklanan zararları karşılamak amacıyla uygun gördüğü miktarda tazminata hükmedebilir.