İnsan Hakları

Yargı mercilerinin mevzuatta öngörülen dava açma veya kanun yollarına başvuru sürelerini hukuka açıkça aykırı olarak yanlış uygulaması ve hatalı hesaplaması sonucunda talebinizin esastan incelenmeden reddedilmesi durumunda adil yargılanma hakkı kapsamında korunan mahkemeye erişim hakkınız ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre mahkemeye erişim hakkı sadece bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmeyi değil aynı zamanda bu uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmeyi de güvence altına almaktadır.

Hakkınızda verilmiş olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü olmadığı için doğrudan hukuki bir sonuç doğurmaz ve idari işlemlere veya yargı kararlarına tek başına dayanak yapılamaz. İş akdinizin feshine konu edilmeyen ve işten çıkarılmanızdan çok uzun yıllar önce vuku bulan bir olaya ilişkin HAGB kararının, işverenle aranızdaki güven ilişkisini nasıl zedelediği açıklanmadan davanızın reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir.

Mahkemenin teknik ve uzmanlık gerektiren konularda talebinize rağmen bilirkişi incelemesi yaptırmadan karar vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlali olarak değerlendirilebilecektir. Paketleme faaliyetinde bulunduğunuz bir gıda ürününde yasal sınırın üzerinde tespit edilen kimyasal tarım ilaçlarına ilişkin analiz raporlarına yaptığınız itirazların, yalnızca genel hukuk bilgisiyle çözülemeyecek nitelikte olması durumunda yetkili mercilerce detaylıca incelenmesi zorunludur.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde, yargılama sürecinde iddia ve savunmalarınızın etkili bir biçimde incelenmediği tespit edilirse lehinize yeniden yargılama kararı çıkabilecektir. Mahkemelerin, idarenin yaptırdığı analiz sonucuna dayanarak verdiği cezalara karşı yaptığınız itirazlarda, kimyasal kalıntılar gibi uzmanlık gerektiren hususlarda inceleme yaptırmaması önemli bir eksikliktir.

Mahkemenin şehir dışında yaşayan tanığı duruşmaya getirmemesi veya SEGBİS gibi vasıtalarla dinlememesi için mutlaka geçerli bir neden ortaya koyması ve bu durumu kararda gerekçelendirmesi gerekir. Yargılama makamları, tanığın konutunun yargı çevresi dışında olmasını tek başına yeterli bir sebep olarak görmemeli ve sanığın tanığa soru sormasına imkân sağlayacak teknolojik yöntemleri değerlendirmelidir.

Tanık olarak gösterdiğiniz kişinin aynı işverene karşı kendi alacakları için dava açmış olması, bu kişinin mahkemedeki beyanlarının güvenilirliğini tek başına ortadan kaldırmamaktadır. İş uyuşmazlıklarında işçinin çalışma koşullarını en iyi bilebilecek kişiler genellikle aynı işyerinde çalışan diğer mesai arkadaşlarıdır ve bu kişilerden başka birini tanık olarak göstermeniz hayatın olağan akışında çoğu zaman mümkün olmamaktadır.

İlk derece mahkemesinin kararında yeterli gerekçe bulunmamasına rağmen, istinaf merciinin ileri sürdüğünüz esaslı itirazları karşılamadan ve sadece ilk mahkeme kararına atıf yaparak başvurunuzu reddetmesi adil yargılanma hakkına aykırılık teşkil etmektedir. Kural olarak mahkeme kararlarında esasa ilişkin hususlarda yeterli gerekçe bulunması durumunda, kanun yolu incelemesi yapan merciin bu karara atıf yaparak değerlendirme yapması makul kabul edilebilir.

Bir ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama imkânı bulamamanız tek başına adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmez, kararın hangi delillere dayandığına bakılır. Mahkemelerin sanığa tanıkla yüzleşme ve ona soru yöneltme imkânı sağlaması adil bir yargılamanın gereği olmakla birlikte, bu durumun ihlal yaratıp yaratmadığı üç aşamalı bir test ile değerlendirilir.

Mahkemenin mahkûmiyet kararı verirken telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin tespitine ilişkin kayıtlara ve mahkeme huzurunda dinlenmeyen tanıkların ifadelerine birlikte dayanması hukuka uygun kabul edilebilir. Yargılama aşamasında elde edilen telefon arama kayıtlarının ve bu verileri destekleyen birbiriyle tutarlı tanık ifadelerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda mahkûmiyet kararı verilebilmektedir.

Vasi atama sürecinizin uzaması gibi yeni ve değişen bir durum söz konusuyken, infaz hâkimliğinin daha önceki bir ret kararını gerekçe göstererek yeni başvurunuzu esastan incelemeden reddetmesi hukuka aykırıdır ve anayasal haklarınızı ihlal eder. Mahkemelerin aynı talebin sürekli olarak önlerine getirilmesini engellemek ve usul ekonomisi sağlamak amacıyla mükerrer başvuruları reddetmeleri kural olarak meşru bir amaca dayanmaktadır.