İnsan Hakları

Yerel mahkemenin davanızı Avrupa Adalet Divanı'na gönderme talebinizi reddetmesi, kararın gerekçesi kararın bütününde zımnen anlaşılabiliyorsa adil yargılanma hakkınızı ihlal etmez. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, ulusal mahkemelerin böyle bir ön karar talebini reddetmesi durumunda bu reddin gerekçelendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin kendi içtihatlarındaki yeni gelişmeleri hiçbir gerekçe göstermeden görmezden gelmesi ve aleyhinize karar vermesi adil yargılanma hakkınızın bir ihlalini oluşturabilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bu tür durumlarda, mahkemelerin yerleşik veya yeni gelişen içtihatlardan saparken bunu haklı kılacak çok daha esaslı ve doyurucu gerekçeler sunması gerektiğini belirtmektedir.

Bir hâkimin tarafsızlığına dair nesnel ve haklı şüpheleriniz varsa bu duruma itiraz etme hakkınız bulunmaktadır ve bu tür şüphelerin mahkemelerce ciddiyetle ele alınmaması adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararına göre, davanıza bakan tek yetkili hâkimin savcılıkla başka bir soruşturma üzerinden bağlantılı olması ve savcılığın o hâkim üzerinde baskı kurma ihtimalinin bulunması, tarafsızlık konusunda haklı bir korku yaratır.

Ceza davasına doğrudan katılamamış olsanız bile, el koyma kararına karşı sonradan infaz hakimine itiraz ederek iddialarınızı sunma ve mülkiyet durumunuzu savunma imkanı bulmanız adil yargılanma hakkı çerçevesinde mahkemeye erişim için yeterli kabul edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, üçüncü kişi konumundaki maliklerin, ceza yargılaması aşamasında el koyma tedbirine karşı çıkamamalarının otomatik olarak bir hak ihlali anlamına gelmediğini belirtmektedir.

Mahkemenin sizden açıkça talep ettiği ikametgah veya mülkiyet gibi bilgileri sunmamanız sonucunda davanızın reddedilmesi, kural olarak mahkemeye erişim hakkınızın ihlali olarak değerlendirilmez. İdari yargılama süreçlerinde tarafların iddialarını destekleyecek belgeleri sunma yükümlülüğü bulunmaktadır ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkan olumsuz sonuçlar sizin sorumluluğunuzda kabul edilir.

Bir savcı veya hâkim olarak hakkınızda yürütülen disiplin süreçleri, mesleki kariyerinizi ve haklarınızı doğrudan etkilediği için adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, geleneksel anlamda bir ceza mahkemesi olmasa bile disiplin kurullarının verdiği kararların sivil hak ve yükümlülükler çerçevesinde bu temel hakka tabi olduğunu belirtmektedir.

Mahkeme kararlarının geç tebliğ edilmesi sebebiyle tarafların yasal başvuru sürelerini kaçırmış sayılması ve itirazlarının incelenmemesi adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sürelerin kararın verildiği tarihten itibaren işlemeye başlamasını kural olarak kabul etse de, kararın taraflara geç ulaşması halinde bu gecikmenin mağduriyet yaratmaması gerektiğini vurgulamaktadır.

Yüksek mahkemelerin, tarafların sürenin iadesi taleplerini sırf dilekçe içinde ayrı ve resmi bir başlık yerine bir not şeklinde yazıldığı için yok sayması adil yargılanma hakkı bağlamında aşırı şekilcilik olarak kabul edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, başvuru dilekçesinin bütününe bakıldığında kişinin sürenin iadesini talep ettiği ve buna ilişkin gerekçeleri sunduğu açıkça anlaşılabiliyorsa, mahkemelerin bu talebi esastan değerlendirmesi gerektiğini belirtmektedir.

Hayır, mahkemenin bu durumda yargılamaya devam etmesi her zaman adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmeyebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, sanığın duruşmalardan haberdar olup olmadığına ve yargılamaya katılmak için samimi bir çaba gösterip göstermediğine bakmaktadır.

Hayır, bir iş davasının on sekiz yıldan fazla sürmesi kesinlikle normal değildir ve bu durum makul sürede yargılanma hakkının açık bir ihlalidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların doğası gereği çok daha hızlı çözülmesi gerektiğine hükmetmektedir.