İnsan Hakları

Devletten alacağınız olan paranın enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürerek başvuru yapmanız hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kamu kurumlarından olan çeşitli para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını veya değer kaybına uğratılarak ödenmesini mülkiyet hakkı kapsamında incelemektedir.

İLKSAN'a on yıldan fazla aidat ödeyip kurum değişikliği veya istifa gibi nedenlerle sandık üyeliği sona eren kişilerin, henüz emekli olmasalar bile biriken aidatlarını emeklilik yardımı adı altında talep etmeleri hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sandığa yüz yirmi aydan fazla aidat ödemiş olan bir kişinin sadece emekliye ayrılmamış olması gerekçe gösterilerek bu talebinin reddedilmesi mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir.

Maaşınızdan yıllar boyunca kesilen sandık aidatlarının karşılığı olan talepler tamamen parasal nitelik taşıdığı için bu alacaklarınız anayasal anlamda kişisel mal varlığınız olarak kabul edilmekte ve dolayısıyla mülkiyet hakkı kapsamında özel bir korumadan yararlanmaktadır. Kamu kurumlarında görev yaparken maaşınızdan zorunlu olarak yapılan bu nitelikteki kesintilerin, asgari aidat ödeme süresi gibi şartları sağladığınız hâlde size ödenmemesi veya çeşitli idari gerekçelerle iade edilmekten kaçınılması, devlete karşı mülkiyetin ihlali iddiasıyla başvuru yapabilmenize olanak tanır.

İLKSAN üyeliğiniz sona erdikten sonra, kesilen aidatlarınızı emekli olmadan önce geri alabilmeniz hukuken mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sandığa on yıldan fazla bir süre boyunca aidat ödemiş olmanıza rağmen sırf henüz emekli olmadığınız gerekçesiyle birikmiş yardımlarınızın ödenmemesi hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir.

Mahkemenin, yüz yirmi aydan fazla aidat ödemenize rağmen sırf emekli olmadığınız gerekçesiyle davanızı reddetmesi anayasal haklarınıza uygun düşmemektedir. Bu tür uyuşmazlıklarda mahkemelerin, davanın sonucuna etki edebilecek esaslı iddia ve itirazları özenle değerlendirmesi ve doyurucu bir gerekçe sunması beklenmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda ihlal kararı verilmesi halinde, maruz kaldığınız mağduriyetin giderilmesi için dosyanız ilgili mahkemeye gönderilerek davanızın yeniden görülmesi sağlanır. Yüksek mahkeme, asgari aidat ödeme süresi şartını sağladığı hâlde emeklilik yardımı alamayan kişilerin parasal taleplerini anayasal güvence altındaki haklar kapsamında değerlendirmekte ve bu tür parasal kısıtlamaları mülkiyetin korunması ilkesine aykırı bulmaktadır.

İmar uygulaması sonucunda yola cepheli değerli taşınmazınızın yerine yola cephesi olmayan daha düşük değerli bir yer verilmesi durumunda, uğradığınız değer kaybının tazmini için idareye karşı tam yargı davası açarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, sağlıklı bir şehirleşme amacıyla belediyeler tarafından yapılan imar işlemleri mülkiyete müdahale oluştursa da bunun kamu yararı taşıdığı kabul edilmektedir.

Kazandığınız tazminatın enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybetmesi durumunda, devletten bu değer kaybından doğan zararınızın telafi edilmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma ve kamulaştırmasız el atma davaları sonucunda hükmedilen bedellerin enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesini mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul etmektedir.

Kamu makamlarından olan para alacaklarının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödenmesi mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, devlet kurumlarından alınacak çeşitli paraların zamanında ödenmeyerek enflasyon karşısında eritilmesinin bireylere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediğini belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkı ihlali tespit ettiği bu tür durumlarda kural olarak ayrıca bir tazminat ödenmesine hükmetmemektedir. Yüksek mahkeme, alacakların değer kaybına uğratılması nedeniyle ortaya çıkan mağduriyetlerin ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesini hukuki olarak yeterli bir çözüm kabul etmektedir.