İnsan Hakları

Yakınınızın cenazesinin teslim edilmemesi ve dini inançlarınıza uygun bir defin töreni gerçekleştirememeniz nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler, hukuki bağlamda özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile kötü muamele yasağı çerçevesinde değerlendirilebilecek konulardır. Ancak, bu tür ihlal iddialarıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmeniz için öncelikle hukuk sistemimizde yer alan olağan başvuru yollarını usulüne uygun bir şekilde tüketmiş olmanız gerekmektedir.

Bütün mahkemelerin verdikleri her türlü kararı yeterli, makul ve davanın esasına etki eden iddiaları karşılayacak şekilde gerekçeli olarak yazma yasal yükümlülüğü bulunmaktadır. Yargılama sürecinde bir üst mahkeme, ilk derece mahkemesinin verdiği kararı kaldırarak tam aksi yönde bir hüküm kurduğunda, bu farklı sonuca hangi hukuki ve maddi nedenlerle ulaştığını açıkça ortaya koymak zorundadır.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapamazsınız, öncelikle bu tür şikayetler için kurulmuş olan özel komisyona başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin olarak yasal bir düzenleme yapıldığını ve Tazminat Komisyonu adlı yeni bir başvuru yolunun oluşturulduğunu belirtmektedir.

Davanızın çok uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne yapacağınız bireysel başvuru, idari yollar tam olarak tüketilmediği için reddedilecektir. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin şikâyetlerde, öncelikle kanunla kurulmuş olan Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu merciine başvurmanız gerekmektedir.

Karar hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde öncelikli ve yeterli telafi yöntemi davanızın yeniden görülmesi olduğundan kural olarak ayrıca manevi tazminat ödenmesine hükmedilmemektedir. Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan bireysel başvuru incelemelerinde, mahkemenin asıl talebinizi eksik veya yanlış tespit ederek karar vermesi nedeniyle tespit edilen hak ihlali durumunda öncelikli amaç bu hukuka aykırılığın sonuçlarını tamamen ortadan kaldırmaktır.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda ihlal kararı verilmesi üzerine uyuşmazlığın çözümü için idare mahkemesinde yeniden yargılama süreci başlatılacak olup, tazminat talepleriniz ise reddedilecektir. Yüksek mahkeme, kanuni sınırları ve güvenceleri belirsiz bir güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerle atamanızın yapılmamasını temel anayasal hakların ihlali olarak tespit etmiştir.

Haksız gözaltı nedeniyle açtığınız tazminat davasında lehinize ancak yetersiz bir miktarda tazminata hükmedildiğinde, ilgili kanun kapsamında öngörülen standart tazminat yollarını tükettikten sonra doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmişse, uğradığınız zararın giderilmesi için kanunda belirtilen tazminat davasını açmanız, bireysel başvuru yolu için gerekli olan başvuru yollarının tüketilmesi şartını yerine getirmiş sayılmanız için yeterlidir.

Tazminat hesabında bireysel başvuru aşamasında geçen sürenin dikkate alınmadığı yönündeki iddialarınızı öncelikle idari yargı yollarında dile getirmeniz zorunlu olup, bu aşamaları atlayarak doğrudan yüksek mahkemeye başvuramazsınız. Temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiğine dair şikâyetlerin, en başta uyuşmazlığı inceleyen derece mahkemeleri veya itiraz mercileri önünde öne sürülmesi, bu makamlar tarafından değerlendirilerek bir çözüme kavuşturulması esastır.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmanız mümkün değildir, öncelikle bu tür şikâyetler için özel olarak kurulmuş olan Tazminat Komisyonuna müracaat etmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığına dair iddialar için kanunla oluşturulan idari başvuru yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapılması ikincillik ilkesi ile bağdaşmamaktadır.

Yargılamanın uzun sürmesi şikayetleriyle ilgili olarak Anayasa Mahkemesine doğrudan başvurmadan önce mutlaka Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonuna başvuru yapılması zorunludur. Uzun süren yargılamalar nedeniyle makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddialarında, kanunlarda yapılan son değişikliklerle birlikte yeni bir hukuki yol oluşturulmuştur.