İnsan Hakları

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunabilmeniz için olağan başvuru yollarının tüketildiği veya başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde başvurunuzu yapmış olmanız gerekmektedir. Mahkemenin nihai kararını örneğin bir dosya masrafı iadesine ilişkin ödeme makbuzuyla öğrendiğiniz tarihten itibaren bu otuz günlük yasal süre işlemeye başlar.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparken yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksunsanız ve bu masraflar geçiminizi önemli ölçüde güçleştirecekse mahkemeden adli yardım talebinde bulunabilirsiniz. Cezaevinde tutuklu olarak bulunmanız ve harç ile masrafları karşılayacak maddi imkânınızın olmaması durumu, yasal çerçevede adli yardım kurumundan faydalanmanız için yeterli ve geçerli bir gerekçe oluşturur.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız durumunda, olağan hukuki yollar tam olarak tüketilmediği için başvurunuz kabul edilemez bulunacaktır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla ilgili olarak öncelikle Tazminat Komisyonu isimli idari başvuru yolunun tüketilmesi gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi, davanızın başlangıçta çok düşük bir tutarla kısmi dava olarak açılmış olmasını, başvurunuzun incelenmesine doğrudan bir engel olarak görmemektedir. Mahkeme, başvuruları değerlendirirken kişisel önem ve anayasal önem kriterlerini dikkate almakta olup, kişinin önemli bir maddi zarara uğrayıp uğramadığını objektif koşullara göre belirlemektedir.

İstinaf mahkemesinin kararında mahkûmiyet hükmü kurulan suçlar arasında bir ayrım yapılmaksızın karara karşı temyiz kanun yolu açık olduğunun belirtilmesi durumunda, sanığın kararın tamamı için bir üst derece mahkemesine başvurması hukuken olağan bir süreçtir. Normal şartlarda bazı suç tipleri için istinaf mahkemesinin verdiği esastan ret kararları kesin nitelikte olsa da, mahkemenin karar metninde başvuru yolunu hiçbir ayrım yapmadan açık olarak göstermesi sanıkta haklı bir beklenti oluşturur.

Yargılamanızın uzun sürmesi nedeniyle doğan mağduriyetleriniz için öncelikle bu tür talepleri değerlendirmek üzere kurulmuş olan özel idari başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Kanunlarımızda yapılan son değişikliklere göre, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına ilişkin iddialarla ilgili olarak doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu isimli kurula başvurulması zorunlu hâle getirilmiştir.

Hastaneye karşı açtığınız tazminat davasının makul sürede sonuçlanmaması durumunda, yargılamanın uzaması nedeniyle yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi için öncelikle bu konudaki özel idari kurullara başvuru yapmanız gerekmektedir. Hukuk sistemimizde medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarda davaların gereksiz yere uzatılmadan makul bir süre içinde karara bağlanması anayasal bir güvencedir.

İlk derece mahkemeleri atama işleminizi eski kanun hükümlerine dayanarak reddetse bile, Anayasa Mahkemesi bu kuralın kanunilik şartını sağlamadığını belirterek hakkınızın ihlal edildiğine karar vermektedir. İdarenin atama işleminde dayandığı, görevine iade edilen öğretim elemanlarının önceki görev yerlerine atanamayacağına ve yeni kurulan üniversitelere öncelik verileceğine dair yasal düzenlemeler Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Kanuni bir dayanağı bulunmayan idari işlemlerle barışçıl toplantılara müdahale edilmesi durumunda, bu müdahalenin anayasal haklarınızı ihlal ettiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Olayınızda emniyet güçleri, bir anma etkinliğine katılan gruba sosyal mesafe kurallarını ve valilik erteleme kararını gerekçe göstererek dağılma ihtarında bulunmuş ve müdahale etmiştir.

Sigorta başlangıcınızın tespiti için açtığınız davada sonucunu doğrudan etkileyecek resmi hastane kayıtları gibi kritik delillerin mahkemece hiç incelenmeden ve gerekçesiz olarak davanın reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde ihlal kararı almanız muhtemeldir. Anayasa Mahkemesi, yargılama sırasında ileri sürülen ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ile itirazların mahkeme kararlarında makul bir gerekçeyle karşılanmamasını gerekçeli karar hakkı ihlali olarak değerlendirmektedir.