İnsan Hakları

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kamu görevlilerinin açıklanamayan servetlerine el konulmasını yolsuzlukla mücadele ve kamu görevinde dürüstlüğün sağlanması amacıyla orantılı bir müdahale olarak değerlendirmekte ve mülkiyet hakkının ihlali olarak görmemektedir. Mahkeme, bu tür bir müdahalenin hukuka uygun, öngörülebilir ve meşru bir amaca hizmet ettiğini vurgulamaktadır.

Mahkemenin, şirketinizin elde ettiği yasa dışı geliri şirket kapandığı için şahsi malvarlığınızdan müsadere etmesi mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirilebilir. İlgili uyuşmazlıkta yerel mahkemeler, suçun şirket yararına işlendiğini ve gelirin şirketin hesaplarına aktarıldığını tespit etmesine rağmen tüzel kişiliğin sona ermesini gerekçe göstererek kıyas yoluyla şahsi sorumluluk yoluna gitmiştir.

Devletin size olan borcunu ödememesi ile vergi dairesinin vergi borcunuz için hesaplarınıza haciz koyması birbiriyle doğrudan bağlantılı görülmediğinden bu durum mülkiyet hakkının ihlali sayılmamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletlerin vergilerin ödenmesini güvence altına almak amacıyla gerekli gördüğü kanunları uygulama ve icra takibi başlatma hakkına sahip olduğunu açıkça vurgulamıştır.

Devletin, vatandaşların mülkiyet haklarını korumak için gerekli güvenceleri sağlayan ve iddialarını etkili şekilde dile getirebilecekleri uygun bir hukuki mekanizma kurma yönünde pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır. Mahkeme kararlarının keyfi olması veya hukuka açıkça aykırı olması durumunda mülkiyet hakkı ihlal edilebilir.

Bir mülkün geçmişte birbirine paralel veya birbiriyle çelişen iki farklı yasal düzenleme ile müsadere edilmiş olması durumunda, mahkemelerin yalnızca en eski tarihli düzenlemeyi dikkate alarak iade talebini reddetmesi her zaman yasal bir engel teşkil etmeyebilir. İlgili uyuşmazlıkta, mahkemelerin hangi müsadere işleminin fiilen etkili olduğunu ve devletin o dönemki gerçek niyetini kapsamlı bir şekilde incelemesi beklenir.

Bir yargılamanın makul süreyi aşarak aşırı uzun sürmesi ve bu gecikme esnasında kişinin mal varlığının satılması, mülkiyetten barışçıl istifade hakkının ihlali anlamına gelir. Başvuruya konu olayda, iflas işlemlerinin başlatılmasına karşı yapılan itirazlara ilişkin yargılama altı yılı aşkın bir süre devam etmiş ve bu süreçte üç farklı yargı kademesinde on beş ayrı karar verilmiştir.

Hukuka aykırılığı yargı kararıyla tespit edilmiş bir yıkım işlemi söz konusu olduğunda, idarenin sadece belirli bir orana denk gelen enkaz bedelini değil, yapının tam değerini ödemesi gerekir. İdare, hukuka aykırı olarak tesis ettiği işlemlerin sebep olduğu ihlalleri gidermekle ve kişiyi eski haline, yani hukuka aykırı işlem hiç tesis edilmemiş olsaydı hangi durumda olacaksa ona en yakın konuma getirmekle yükümlüdür.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine karar verilirse, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir. Hak ihlaline yol açan mahkeme kararlarının düzeltilmesi için idare mahkemesinin yargılama işlemlerini tekrar başlatması, ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yeni bir değerlendirme yapması hukuki bir zorunluluktur.

Devletin veya idarenin size ait bir taşınmaza kamulaştırma işlemi yapmaksızın el koyması, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanunda belirtilen usullere uyulmadan vatandaşın arazisine veya mülküne el atılması kanunilik ilkesine aykırı bir müdahaledir ve bu durum hak ihlali olarak kabul edilmektedir.

İdare tarafından arazinize el konulması karşılığında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi, Anayasa kapsamında korunan mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmasız el atma bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesini veya bu şekilde değer kaybına uğratılarak ödenmesini, vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yükleyen haksız bir durum olarak kabul etmektedir.