İnsan Hakları

Mahkemenin gerekçeli kararı açıklamadan itiraz süresini duruşma tarihinden başlatarak başvurunuzu reddetmesi, adil yargılanma güvencelerinin ihlali anlamına gelmektedir ve bu duruma karşı bireysel başvuru yapma hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, duruşma esnasında kararın nedenleri açıklanmadığı hâlde başvuru süresinin o gün başlatılmasını kişinin üstlenemeyeceği ağır bir külfet olarak değerlendirir.

Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilen bir hak ihlalinin ardından doğrudan tazminat ödenmesine hükmedilmesi yerine kural olarak yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilmektedir. Mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini talebinin süresinde görülmemesi nedeniyle etkili başvuru hakkı ihlal edildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Tazminat davanızda sırf davacıların bir kısmının on sekiz yaşından küçük olması gibi hukuki dayanaktan yoksun gerekçelerle adli yardım talebinizin reddedilmesi, davanızı açmanızı fiilen engelleyeceğinden anayasal hak ihlali oluşturur ve bu durumda bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Kanun koyucu, mali gücü olmayan kişilerin dava harç ve masraflarını ödemek zorunda bırakılarak adalete erişimlerinin engellenmemesi için adli yardım mekanizmasını öngörmüştür.

Yargılamanızın uzun sürmesiyle ilgili şikayetinizin Anayasa Mahkemesi tarafından incelenebilmesi için öncelikle ilgili komisyona başvuru yapmış olmanız şarttır. Mevzuatta yapılan yeni düzenlemeler ve 7499 sayılı Kanun ile getirilen değişiklikler gereğince, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına bakmakla görevli merci Tazminat Komisyonu olarak belirlenmiştir.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetlerin giderilmesi ve makul sürede yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla tazminat talep edebilmeniz için öncelikle kurulan özel komisyona başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararları ve ilgili yasal düzenlemeler uyarınca, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı şikâyetlerine ilişkin olarak doğrudan bireysel başvuru yapmak yerine Tazminat Komisyonu yolunun tüketilmesi zorunlu tutulmuştur.

Mahkeme masraflarını ödeyecek maddi gücünüz bulunmasa dahi yargılama giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmanızı sağlayan hukuki yollara başvurarak hakkınızı aramanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru süreçlerinde kişilerin hak arama hürriyetini etkin bir şekilde kullanabilmesi amacıyla, geçimini önemli ölçüde güçleştirmeden mahkeme harç ve masraflarını karşılama imkânı bulunmayan vatandaşların ödeme gücünden yoksun olduklarını beyan etmeleri hâlinde bu durumu değerlendirmeye almaktadır.

Bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkanınız bulunmuyorsa, mahkemeden adli yardım talebinde bulunarak bu masraflardan muaf tutulmayı isteyebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan vatandaşların, geçimlerini önemli ölçüde güçleştirmemek şartıyla adli yardım taleplerini kabul etmektedir.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda iddialarınız haklı bulunursa, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için eksik bırakılan soruşturmanın yeniden açılmasına ve tarafınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilir. Mahkeme, olay hakkında yürütülen ilk soruşturmanın etkisiz olduğuna ve yetkililerin aceleci davranarak temelden yoksun sonuçlara dayandığına kanaat getirirse, dosyanın yeniden soruşturma yapılması amacıyla ilgili başsavcılığa gönderilmesine hükmeder.

Olay anına dair kamera kayıtlarının tam olarak aydınlatıcı olmaması durumunda savcılığın sizi dinlememesi ve tanıkları çağırmaması eksik soruşturma niteliğindedir ve bu karara karşı olağan itiraz yollarını tükettikten sonra bireysel başvuru hakkınızı kullanabilirsiniz. Şikayetiniz üzerine başlatılan ceza soruşturmasında, devletin sorumluları belirlemek ve olayı tüm detaylarıyla aydınlatmak için bütün delilleri toplama zorunluluğu bulunmaktadır.

Devletin veya idarelerin yasal bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın arazinize el atması mülkiyet hakkınızın açık bir şekilde ihlal edildiği anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre idarenin özel mülkiyete konu bir taşınmaza bedelini ödemeden ve yasal usullere uymadan fiilen el koyması kamulaştırmasız el atma olarak nitelendirilmekte olup bu durum kanunilik ilkesine kesinlikle aykırıdır.