İnsan Hakları

İstinaf başvurunuzun haksız yere süre yönünden reddedildiğinin ve bu durumun mahkemeye erişim hakkınızı zedelediğinin tespit edilmesi hâlinde, mağduriyetinizin giderilmesi için dosyada yeniden yargılama yapılmasına karar verilmektedir. Anayasa Mahkemesi böyle bir ihlal tespiti yaptığında, hakkınızda verilmiş olan ve istinaf talebinizin süresinde olmadığını belirten ret kararının kaldırılarak dosyanın yeniden incelenmesi için ilgili yargı merciine gönderilmesini sağlamaktadır.

Gerekçesi açıklanmamış bir kararın mahkeme salonunda sadece sonucunun okunması, istinaf başvuru sürenizi hukuken başlatmaz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davanızın sonucuna dair oluşturulan kısa kararın size söylenmiş olması, asıl gerekçeli karar tebliğ edilmeden veya tam olarak gerekçesiyle birlikte açıklanmadan kanun yoluna başvuru süresini tetikleyemez.

Anayasa Mahkemesi, davanızın gerekçesi açıklanmadan istinaf sürenizin başlatılması ve bu sebeple itirazınızın reddedilmesi durumunu adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirmektedir. Yüksek mahkeme, gerekçeli karar tebliğ ya da tefhim edilmeden kanun yoluna başvuru süresinin başlatılamayacağına hükmederek, aksi bir uygulamanın vatandaşın yargı mercilerine ulaşmasını ölçüsüz bir şekilde engellediğini ortaya koymaktadır.

Boşanma davalarında eşinizin soyut beyanlarına dayanılarak hakkınızda verilen uzaklaştırma kararlarına yaptığınız itirazların mahkemelerce somut bir gerekçe sunulmadan reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, aleyhine tedbir istenen kişinin sunduğu somut delillerin ve esaslı itirazların itiraz mercii tarafından karşılanmamasını adil yargılanma hakkı kapsamında bir ihlal olarak değerlendirmektedir.

Mahkemenin sunduğunuz mesajlaşma kayıtları gibi davanın sonucunu etkileyebilecek temel delilleri hiç değerlendirmeden itirazınızı reddetmesi durumunda anayasal haklarınızın ihlal edildiği sonucuna varılabilir. İtiraz mercilerinin, hakkınızda uygulanan önleyici tedbir kararının amacına ulaşıp ulaşmadığını değerlendirirken sunduğunuz somut delilleri etkili bir şekilde incelemesi ve kararlarında bu iddiaları karşılaması gerekmektedir.

Bir yıla yaklaşan bir süre boyunca eşinizle hiç görüşmemiş olmanıza ve hakkınızda tedbiri ihlal ettiğinize dair kesin bir delil bulunmamasına rağmen uzaklaştırma kararının sürekli uzatılması, itiraz mercilerinin yeterli gerekçe sunmaması hâlinde hukuka aykırı bulunabilir. Mahkemelerin, aile içi şiddetin önlenmesi yasası kapsamında verilen önleyici tedbir kararlarını uzatırken, bu tedbirin devam etmesini zorunlu kılan güncel ve somut olguların nelerden ibaret olduğunu kararlarında açıkça belirtmeleri beklenir.

Sadece terör örgütü ile bağlantılı eğitim kurumlarında öğretmen olarak çalışmış olmanız, hakkınızda mahkûmiyet kararı verilebilmesi için tek başına yeterli bir delil olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, bu kurumlarda hayatınızı kazanmak amacıyla çalışmış olmanız, örgüte yardım etme veya üye olma kastıyla hareket ettiğinizi ispatlayan faaliyetler kapsamında değerlendirilemez.

Ceza davasında davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki önemli iddia ve savunmalarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması, anayasal bir güvence olan gerekçeli karar hakkı ihlali sayılmaktadır. Mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazma yükümlülüğü bulunmakta olup, bu yükümlülük çerçevesinde yargılama sırasında ileri sürülen ve uyuşmazlığın çözümü açısından kritik öneme sahip olan itirazlarınıza mahkemelerce makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi zorunludur.

Olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile doğrudan kurulan işlemler sebebiyle açtığınız davalarda mahkemelerin dosyayı Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu mercii önüne göndermesi anayasal bir güvence gereğidir. İdare mahkemeleri, atamanızın yapılmamasının doğrudan kararname hükmünden kaynaklandığını ve idarenin herhangi bir değerlendirme veya takdir yetkisi bulunmadığını belirterek davanızı incelenmeksizin reddetme eğiliminde olabilmektedir.

Evet, süresi içinde sunulan kanun yolu dilekçenizin hatalı bir değerlendirmeyle reddedilmesi durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılamaya yetkili makamların, kanunda öngörülen süre koşullarını hatalı hesaplaması veya hukuka aykırı olarak yanlış uygulaması sonucunda kişilerin kanun yollarına başvuru haklarını kullanmasına engel olunması ciddi bir hak ihlali oluşturmaktadır.