Fazla Çalışma

İş davalarında yazılı belgenizin olmaması durumunda iş arkadaşlarınızın beyanları ispat sürecinde değerlendirilebilecek çok önemli bir emaredir. İş hukukunda işçinin korunması ilkesi gereği, özellikle kayıt dışı gerçekleşen fazla çalışma gibi fiili durumların ispatında tanık delili sıklıkla başvurulan ve mahkemelerce dikkate alınan bir ispat aracıdır.

Mevsimlik tarım işlerinde günde on iki saati bulan çalışma süreleri uygulanması ve fazla mesai ödemelerinin yapılmaması kanuni azami çalışma sürelerinin sistematik şekilde aşıldığını gösteren hukuka aykırı bir yaklaşımdır. İş hukukumuzda çalışma saatleri, dinlenme süreleri ve ulusal bayram günlerinde çalışma koşulları belirli kurallara bağlanmış olup bu hakların ihlal edilmesi işçi aleyhine ağır bir mağduriyet yaratmaktadır.

Çalışma saatleriniz dışında işvereninizin talebi üzerine işle meşgul olduğunuz ve belirli bir görevi yerine getirdiğiniz süreler, kural olarak çalışma süresinden sayılabilmekte olup bu süreler için fazla çalışma ücreti talep etme imkanınız gündeme gelebilmektedir. İşçinin evinde dinlendiği anlarda dahi olsa, teknolojik iletişim araçları vasıtasıyla işverenin emir ve talimatı doğrultusunda iş gördüğü zaman dilimleri, hukuki incelemeye esas oluşturabilecek nitelikte çalışma süreleridir.

Deniz İş Kanunu'na göre gemi çalışanlarının normal çalışma süresi günde sekiz saat ve haftada kırk sekiz saat olarak belirlenmiş olup, bu süreleri aşan çalışmalar fazla saatlerle çalışma olarak kabul edilmektedir. Her ne kadar iç hukukumuzda fazla çalışmanın üst sınırına dair net bir yasal kısıtlama bulunmasa da, uluslararası mevzuat ve yargı kararları doğrultusunda çalışma sürenizin yedi günlük bir periyotta yetmiş iki saati aşmaması gerektiği yönünde güçlü bir hukuki yaklaşım mevcuttur.

Uzaktan çalışma sisteminde işin doğası gereği fiziksel işyerinde veya ofiste giriş çıkış kartı kullanılmadığından, haftalık kırk beş saatlik kanuni sürenin üzerindeki fazla çalışma yaptığınızın ispatı genellikle teknolojik iletişim araçları, yazılı kayıtlar ve e-postalarla sağlanabilmektedir. Evden çalışmada işverenin gözetiminin işyerine göre daha sınırlı olması ve işçinin çalışma saatlerini yönetme özgürlüğü bulunması, işveren lehine bir durum gibi görünse de gönderdiğiniz e-postaların zaman damgaları, işle ilgili sistemlere giriş (log) yapma süreleriniz ve yöneticiden gelen mesai dışı talimatlar fazla çalışmanın tespitinde dikkate alınabilecek oldukça değerli delillerdendir.

Uzaktan çalışma modelinde işçinin teknolojik araçlarla sürekli ulaşılabilir olması, günlük ve haftalık yasal çalışma sınırlarının belirsizleştiği veya aşılabileceği anlamına gelmemektedir. İş mevzuatında yer alan haftalık kırk beş saatlik azami çalışma süresi kuralı evden çalışanlar için de titizlikle uygulanır ve bu süreyi aşan çalışmalar fazla çalışma kapsamında değerlendirilir.

Evden çalışırken haftalık kırk beş saati aşan çalışmalarınız karşılığında işvereninizden fazla çalışma ücreti talep etme hakkınız elbette bulunmaktadır. Uzaktan çalışmanın esnek yapısı, mesai saatlerinin sınırlarını belirsizleştirse de bu durum işverenin yasal çalışma sürelerine uyma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

İş hukukunun temel koruyucu prensipleri gereğince, çalışanın emeğinin karşılıksız bırakılması veya insan sağlığını tehdit edecek şekilde yasal sınırların çok üzerinde çalışmaya zorlanması hukuken himaye görmez. Sözleşmenizde aylık ücretinizin tüm fazla çalışmaları da kapsadığı yönünde bir madde bulunsa dahi, kılavuz kaptanların ifa ettiği ağır ve aşırı dikkat gerektiren görevler dikkate alındığında, bu tür matbu ibarelerin yasal süreleri aşan olağanüstü çalışmalar için mutlak bağlayıcı olduğu söylenemez.

Uzaktan çalışıyor olmanız, yasal sınırları aşan çalışmalarınız için fazla mesai ücreti almanıza kesinlikle engel teşkil etmemektedir. Tele çalışmada da tıpkı ofis ortamında olduğu gibi, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalarınız fazla çalışma olarak kabul edilir ve bu sürelerin zamlı ücreti tarafınıza ödenmelidir.

Uzaktan çalışma sistemiyle evinize geçmeniz, yasal mesai saatlerinizin sınırlarının ortadan kalktığı veya işverenin günün her saati size iş buyurabileceği anlamına gelmemekte olup, klasik ofis düzenindeki fazla mesai haklarınız evden çalışırken de aynen korunmaktadır. İş kanunlarımızca belirlenen ve haftalık kırk beş saati aşan her türlü ilave çalışma fazla çalışma statüsündedir ve ancak işvereninizin sizden yazılı talepte bulunması ve sizin de buna açıkça onay vermeniz doğrultusunda yasal olarak gerçekleştirilebilir.