Etkili Başvuru Hakkı

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Yüksek mahkeme, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için açtığınız davanın yargılama aşamasında yapılan kanuni düzenleme sebebiyle mahkeme tarafından esastan incelenmemesi, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Alacağınızı tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, yargılama sürecinde ortaya çıkan yeni bir kanun nedeniyle mahkemelerin iddialarınızı değerlendirememesi sizi hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakmaktadır.

Hakkınızda verilen takipsizlik kararına rağmen telefon dinleme kayıtlarınızın imha edilmemesi ve başka dosyalara gönderilerek alenileştirilmesi durumunda, kanunların size tanıdığı haklar çerçevesinde devlet aleyhine tazminat davası açabilirsiniz. Soruşturma sürecinde telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi neticesinde elde edilen kayıtların, soruşturma sonunda takipsizlik kararı verilmesine rağmen imha edilmemesi, kişilerin özel hayatının ve haberleşmesinin gizliliğini ihlal eden bir durumdur.

Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcılarının hatalı işlemleri veya kişisel kusurları sonucunda özel hayatınıza ait dinleme kayıtlarının UYAP sistemine yüklenerek alenileştirilmesi durumunda, oluşan manevi zararlarınızın giderilmesi için devlet aleyhine tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Ceza Muhakemesi Kanunu, soruşturma veya kovuşturma sırasında yargı mensuplarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle haksızlığa uğrayan kişilere bir hukuk yolu sunmaktadır.

Aynı soruşturma kapsamında benzer hukuki gerekçelerle açılan tazminat davalarında, mahkemelerin diğer kişiler lehine karar verirken sizin davanızı ikna edici bir gerekçe sunmadan reddetmesi, anayasal güvence altında olan etkili başvuru hakkı ihlali niteliği taşıyabilmektedir. Yargı makamlarının, iddialarınızı değerlendirirken aynı olaydan mağdur olan diğer kişilerin açtığı davalarda verilen farklı yöndeki kararları dikkate almaması ve talebinizi eksik bir incelemeyle reddetmesi adil bir yargılama süreciyle bağdaşmayabilir.

Ceza infaz kurumunda bulunan annelerin, dışarıda bakacak kimsesi olmayan sıfır-altı yaş grubundaki çocuklarını yanlarına alabilmeleri ilgili mevzuat uyarınca belirli şartlara bağlanmış bir haktır. İdare, çocuğunuzu yanınıza alma talebinizi doğrudan ve mutlak bir biçimde reddedemez; karar verirken mutlaka çocuğun yüksek yararı ilkesini gözetmek ve somut olayın zorunluluk içerip içermediğini değerlendirmek zorundadır.

Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından makul sürede yargılanma hakkı ihlali için verilen tazminatın çok düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Yargılama süresinin uzunluğu dikkate alınarak belirlenen tazminat miktarının, makul sürenin aşımıyla orantılı olmaması ve emsal içtihatlara göre oldukça yetersiz kalması durumunda etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş sayılmaktadır.

Mülkünüze ulaşamamanız gibi devam eden müdahalelerde zararın doğduğu tarih için kesin bir gün belirlenemeyeceğinden, tazminat başvurusu için öngörülen sürenin müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülke ulaşılamaması nedeniyle oluşan zararların karşılanması amacıyla yapılan başvurularda, sürenin müdahalenin başladığı ilk günlerden itibaren hesaplanması aşırı şekilci bir yaklaşımdır.

Terör olayları nedeniyle mülke ulaşamama gibi devam eden durumlarda zarar tespit komisyonuna yapılacak başvuru süresi, ancak mülke ulaşamama durumunun yani müdahalenin tamamen ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Anayasa Mahkemesi, süregelen nitelikteki müdahalelerde olay için somut bir başlangıç tarihi belirlenemeyeceğini ve kanunda öngörülen sürelerin müdahalenin kesildiği tarihten itibaren başlatılması gerektiğini açıkça vurgulamaktadır.

Mülkünüze ulaşamamanız nedeniyle devam eden mağduriyetlerde sürenin katı bir şekilde yorumlanarak komisyon veya mahkeme tarafından davanızın reddedilmesi mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak hak ihlalidir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, zarar konusu olayın kesintiye uğramadan devam ettiği durumlarda sürenin en baştan itibaren işlemeye başladığını varsaymak, vatandaşın tazminat imkanından yararlanmasını imkansız hale getiren aşırı şekilci bir uygulamadır.