Etkili Başvuru Hakkı

Şirkete yatırılan paranın iadesi amacıyla açılan dava devam ederken yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle alacağın tahsil edilmesinin imkânsız hâle getirilmesi anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek için uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen sonradan yapılan kanuni bir düzenleme yüzünden bu mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakıldığını tespit etmektedir.

Mahkemenin haksız el koyma işlemine yönelik tazminat talebinizi hiç değerlendirmeden ve bu konuda bir hüküm kurmadan davayı sonuçlandırması durumunda etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle üst mercilere başvurabilirsiniz. Hakkınızda yürütülen ceza yargılaması sırasında cep telefonu veya dijital materyallerinize hukuka aykırı şekilde el konulduğu iddiasıyla açtığınız tazminat davasında mahkemelerin bu iddiayı karşılıksız bırakması hukuken kabul edilemez.

Haksız el koyma işlemine karşı açtığınız tazminat davasında mahkemenin bu talebinizi hiçbir gerekçe göstermeden incelemesiz bırakması durumunda etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Beraat kararınızın kesinleşmesinin ardından haksız koruma tedbirleri nedeniyle açtığınız tazminat davasında, yalnızca gözaltı süresi için bir karar verilip cep telefonu ve dijital materyallerinize yönelik hukuka aykırı elkoyma iddialarınız hakkında hiçbir hukuki değerlendirme yapılmamış olması temel haklarınızın zedelendiği anlamına gelmektedir.

Terör olayları nedeniyle mülke ulaşılamaması gibi devam eden durumlarda, başvuru süresinin mülkiyete yönelik müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararına göre, zarar konusu olayın sürekli devam ettiği durumlarda somut bir tarih belirlenemeyeceğinden, başvuru süresinin katı bir şekilde yorumlanması hukuka aykırıdır.

Süregelen ve uzun zamana yayılan mülkiyete erişememe durumlarında, tazminat için başvuru süresi ancak tarafınıza yönelik müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devam eden güvenlik olayları için kesin ve tek bir zarar tarihi belirlenmesi mümkün olmadığından, başvuru süresinin müdahalenin kesildiği tarihten başlatılması gerekmektedir.

Mülkünüze ulaşamamanız gibi sürekli devam eden müdahalelerde zarar konusu olay için somut ve tek bir tarih belirlenmesi hukuken mümkün olmadığından, başvuru süresinin müdahalenin tamamen kesildiği ve sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. İlgili kanunda belirtilen altmış günlük sürenin, köye veya tarlaya gidememe durumunun başladığı ilk günden itibaren hesaplanması, sizin altmışıncı günden sonra her gün yeniden komisyona başvurmanızı gerektirecek mantıksız bir sonuç doğurur.

Uzun süren yargılamalar nedeniyle İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından size ödenen tutarın yetersiz olduğunu düşünüyorsanız, bu durum hak ihlali oluşturabileceğinden Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Mahkemelerdeki iş yükü veya çeşitli sebeplerle davaların yıllarca sürmesi, anayasal bir güvence olan makul sürede yargılanma hakkı prensibinin ihlali anlamına gelmektedir.

Komisyon tarafından ödenmesine karar verilen yetersiz tazminat tutarına karşı yaptığınız itirazın Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddedilmesi hâlinde, anayasal haklarınızın ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Uyuşmazlığın mahiyeti ve yargılamanın aşırı uzun sürmesi dikkate alındığında, size sunulan tazminat miktarının emsal kararlara ve evrensel hukuk standartlarına uygun bir giderim sağlaması gerekmektedir.

İdarenin gerçek ve yakın bir saldırı riskini bildiği durumlarda makul tedbirleri almadığı iddiası incelenmeden sadece sosyal risk ilkesi çerçevesinde karar verilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Meydana gelen patlama sonucunda yaralandığınız için idare aleyhine açtığınız tazminat talepli davada, idarenin hizmet kusurunun bulunup bulunmadığına ilişkin iddialarınızın derece mahkemelerince esaslı bir şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.

İdarenin başvuru sürelerini katı ve aşırı şekilci bir biçimde yorumlayarak talebinizi reddetmesi, anayasal güvence altında olan haklarınızı ihlal eden bir uygulama olarak kabul edilmektedir. İlgili yargı kararlarında da vurgulandığı üzere, zarar konusu olayın âdeta her yıl kesintiye uğrayarak tekrarlandığını varsayan ve Zarar Tespit Komisyonu başvuru süresini buna göre hesaplayan idari yaklaşım son derece haksızdır.