Ceza Hukuku

Mahkemelerin olayda idarenin hizmet kusuru bulunmadığını tespit edip mağduriyetinizi sosyal risk ilkesi çerçevesinde değerlendirerek belli bir miktar tazminata hükmetmesi doğrudan yaşam hakkının ihlali anlamına gelmemektedir. Anayasal güvence altında olan yaşam hakkı, her tazminat davasında mutlaka idarenin ağır kusuru bulunduğu yönünde bir karar verilmesini veya istenen tutarın tamamının ödenmesini garanti etmemektedir.

Hakkınızda herhangi bir ceza yargılaması bulunmadığı durumlarda astsubaylık statüsüne geçiş işleminizin bir kanun hükmünde kararnameyle iptal edilmiş olması tek başına masumiyet karinenizin ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Masumiyet karinesi, bir kimsenin suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar masum sayılmasını güvence altına alan oldukça önemli bir anayasal ilkedir.

Şüpheli bir intihar vakasında savcılığın ceza infaz kurumu yetkililerinin ihmalini veya kusurunu araştırmadan sadece olayın intihar olduğunu belirterek dosyayı kapatması, soruşturmanın eksik yapıldığı anlamına gelmektedir. Yaşam hakkı kapsamında devletin, doğal olmayan her ölüm olayının sorumlularını belirlemek ve gerekiyorsa cezalandırmak amacıyla etkili soruşturma yürütme zorunluluğu vardır.

Anayasa Mahkemesi tarafından yaşam hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, ailenin elde edeceği en temel hukuki sonuç olayın tüm sorumlularının tespit edilmesi amacıyla yeniden soruşturma başlatılmasıdır. Yüksek mahkeme, ceza infaz kurumu görevlilerinin ihmali neticesinde gerçekleşen intihar olaylarında takipsizlik kararı verilmesini hukuka aykırı bularak dosyanın ilgili başsavcılığa geri gönderilmesine hükmetmektedir.

Sadece olaya karışan kolluk biriminin hazırladığı tutanaklara ve verdiği bilgilere dayanılarak soruşturmanın kapatılması etkili bir soruşturma yürütülmediği anlamına gelmektedir. Şikayetiniz üzerine derhâl başlatılan adli süreçte, iddialarınızı destekleyen doktor raporu ve sunduğunuz diğer delillerin, örneğin var olduğunu iddia ettiğiniz kamera görüntülerinin bağımsız ve uzman kişilerce mutlaka incelenmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda, maruz kaldığınız fiziksel şiddet ve sonrasında yürütülen eksik soruşturma nedeniyle insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının hem maddi hem de usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilebilir. Bu ihlalin tespit edilmesi durumunda, devletin pozitif ve negatif yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle oluşan mağduriyetinizin giderilmesi için öncelikle tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilir.

Evinizde gerçekleştirilen arama sırasında kolluk görevlilerinin size karşı orantısız güç kullanması ve bu olayla ilgili yürütülen soruşturmanın etkili olmaması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Kolluk güçlerinin zor kullanma yetkisi yalnızca başkaca tedbirlerin yetersiz kaldığı hâllerde ve direnişi kırmak amacıyla orantılı kullanıldığı takdirde hukuka uygun kabul edilir.

Polislerin arama sırasında size karşı orantısız güç kullandığını, olay sonrasında alacağınız adli muayene raporu ve olaya şahit olan kişilerin tanık beyanları ile kanıtlayabilirsiniz. Kolluk görevlilerinin hukuka uygun bir şekilde görevlerini yapmalarını engeller nitelikte bir davranışınız yoksa, zor kullanma yetkisinin sınırları aşılmış demektir.

Savcılığın şikayetinizi incelerken olay yerindeki tanıkları dinlemeden ve kamera görüntülerini araştırmadan sadece sizi darp eden polislerin tutanağına dayanarak dosyayı kapatması adil ve etkili bir soruşturma değildir. Ev aramasında fiziksel şiddete maruz kaldığınızı iddia ettiğiniz bir durumda, soruşturma makamlarının derhâl harekete geçerek tarafsız bir inceleme yapması devletin en temel anayasal yükümlülüklerinden biridir.

Soruşturma dosyanıza erişiminizin somut ve yeterli bir gerekçe gösterilmeden kısıtlanması, hakkınızdaki suçlamaları ve delilleri öğrenmenizi engelleyerek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızı ihlal eder. Tutuklu kişilerin soruşturma dosyasındaki bilgi ve belgelere sınırsız erişim hakkı bulunmasa da, adli makamların soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması kararını verirken bu kısıtlamanın soruşturmanın amacını nasıl tehlikeye düşüreceğini açıkça ortaya koyması gerekir.