Bireysel Başvuru

Tutukluluk süresinin makul süreyi aştığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce, kanunlarda öngörülen tazminat davası açma yolunun tüketilmesi gerekmektedir. Yargılama süreci devam ederken tahliye edilmişseniz veya hakkınızda beraat kararı verilmişse, haksız tutukluluk nedeniyle uğradığınız zararların karşılanması için öncelikle ağır ceza mahkemelerinde tazminat davası açmalısınız.

Tutukluluk sürenizin kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı iddialarında, eğer tahliye edilmiş veya hakkınızda hüküm verilmişse, bireysel başvuru yapmadan önce ceza muhakemesi kanununda öngörülen tazminat davası yoluna başvurmanız zorunludur. Anayasa Mahkemesi, yargılama süreciniz devam etse bile eğer tutukluluk hâliniz sona ermiş ve adli kontrol ile veya doğrudan serbest kalmışsanız, öncelikle ağır ceza mahkemelerinde maddi ve manevi zararlarınızın giderilmesi için tazminat davası açmanız gerektiğini belirtmektedir.

Mahkemelerin çocuğun soyadının belirlenmesinde haklı bir gerekçe göstermeksizin yalnızca babanın soyadını esas alması anayasal hakların ihlali niteliğindedir ve bu duruma karşı bireysel başvuru yapabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, boşanmış eşlerin çocuklarının soyadının belirlenmesi sürecinde kadın ve erkek arasında farklı işlemler yapılmasını eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı çerçevesinde dikkatle incelemektedir.

Haksız yere gözaltında tutulduğunuzu veya kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığını düşünüyorsanız doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmak yerine öncelikle tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yakalama ve gözaltına alınmanın hukuka aykırı olduğu veya sürenin aşıldığı iddialarında, asıl ceza davası henüz sonuçlanmamış olsa bile öncelikle Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında ilgili yasal yolların tüketilmesi gerektiğine karar vermektedir.

Hakkınızdaki asıl ceza davası devam ederken de, eğer tutuklama tedbirinin uygulandığı yargılama süreciyle ilgili olarak itiraz yollarını tüketmişseniz, haksız tutuklama iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, tutuklamanın hukuka aykırı olduğu iddialarında, kişi tahliye edilmiş olsa bile asıl yargılama derdest iken kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında bireysel başvuru yapılabilir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle uğradığınız zararların giderilmesi için öncelikle Tazminat Komisyonuna başvuru yapmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkemelerde yıllarca süren ve uzayan davalardan kaynaklanan şikâyetler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz.

Açtığınız tam yargı davasının idarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi ve istinaf aşamasında da bu kararın kesinleşmesi hâlinde, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargı makamları, terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle uğradığınız zararların idari bir işlemden kaynaklandığını belirterek zarar ile idari eylem arasındaki nedensellik bağını hatalı yorumlayabilmektedir.

Tutukluluk sürenizin makul süreyi aştığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yapmanız kural olarak mümkün görülmemekte olup öncelikle kanunlarda öngörülen diğer hukuki yolları tüketmeniz gerekmektedir. Yüksek mahkemenin yerleşik içtihatlarına göre, bireysel başvuru incelendiği sırada kişi tahliye edilmişse veya hakkında mahkûmiyet ya da beraat kararı verilerek hükümlü hâle gelmişse, asıl yargılama süreci henüz kesinleşmemiş olsa bile öncelikle Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açılması zorunludur.

Tahliye edilmiş veya davanız beraatle sonuçlanmışsa, uzun süren tutukluluk şikayetleriniz için olağan kanun yollarını tüketmeden doğrudan Anayasa Mahkemesine yapacağınız başvurular incelenmeyecektir. Ceza muhakemesi sistemimizde, tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı iddialarına karşı etkili bir hukuk yolu öngörülmüştür.

Tazminat davası gibi yargısal süreçlerin gereğinden fazla uzaması nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmadan önce başvurmanız gereken yasal bir yol bulunmaktadır. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin olarak yasal düzenlemelerle özel bir komisyon kurulmuştur.