Bireysel Başvuru

Bireysel başvuru yapıldıktan sonra başvurucunun vefat etmesi hâlinde, geride kalan mirasçıların durumu makul bir süre içinde mahkemeye bildirerek başvuruyu devam ettirme imkânı bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, başvuru tarihinden sonra gerçekleşen ölüm olaylarında kural olarak başvurunun işlemden kaldırılmasına karar vermekle birlikte, mirasçıların hak kaybına uğramasını engellemek amacıyla esnek bir yaklaşım benimsemektedir.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce ilgili idari komisyona başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Hukuk sistemimizde yapılan yasal değişiklikler sonucunda, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına ilişkin şikâyetler için öncelikle Tazminat Komisyonu yoluna gidilmesi yasal bir zorunluluktur.

Gözaltında bulunduğunuz sırada devletin kontrolü altındayken yaralanmanız durumunda, yetkili makamların bu olaya ilişkin tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirmekle yükümlü olduğunu bilmelisiniz. Eğer kamu görevlileri tarafından fiziksel veya ruhsal bir saldırıya uğradığınızı iddia ediyorsanız, savcılığın bu iddialar hakkında derhal ve etkili bir ceza soruşturması başlatması gerekmektedir.

İtirazınızı inceleyen kanun yolu merciinin, ilk derece mahkemesi kararında yer alan temel itirazlarınızı gerekçeli bir şekilde karşılamadan sadece önceki karara atıf yaparak başvurunuzu reddetmesi anayasal hak ihlali oluşturabilmektedir. Kural olarak kanun yolu incelemesi yapan üst mahkemelerin, ilk kararı yerinde bulduklarında aynı gerekçeyi kullanarak veya atıf yaparak karar vermeleri yeterli görülebilmektedir.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunla kurulan ve öncelikli bir başvuru yolu olan Tazminat Komisyonu mekanizmasını tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesinin güncel kararlarına göre, makul sürede sonuçlandırılmadığı iddia edilen derdest yargılamalar için kurulan bu komisyona başvurmak, hukuki sürecin ikincillik niteliğinin zorunlu bir şartıdır.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde, mahkemenin sizin lehinize olan delilleri toplamaması ve haklı itirazlarınızı araştırmaması nedeniyle adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğine karar verilirse, bu haksızlığın giderilmesi için dosyanızın yeniden yargılama yapılması amacıyla ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmedilir. Anayasa Mahkemesi, davanın sonucunu etkileyecek nitelikteki taleplerinizin soyut gerekçelerle reddedilmesini ve bu suretle iddia makamı karşısında zayıf duruma düşürülmenizi anayasal güvencelere aykırı bulmaktadır.

Devlet memuru sıfatıyla siyasi parti yararına faaliyette bulunduğunuz gerekçesiyle verilen disiplin cezasına karşı idari yargıda açacağınız iptal davasında, eyleminizin sadece ifade ve toplanma özgürlüğü kapsamında kaldığını ileri sürebilirsiniz. Mahkemeler, bir devlet memurunun düşünce açıklamasını veya bir eyleme katılımını doğrudan doğruya siyasi propaganda olarak değerlendiremez.

Ceza infaz kurumunda resmî mahkeme sitelerine erişiminizin haksız yere engellenmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde ihlal kararı alarak yeniden yargılama ve tazminat elde etme imkânınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, bu tür kısıtlamaların kişinin haber ve fikirlere ulaşmasını engellediğini tespit ettiğinde, ortaya çıkan ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla kararı ilgili derece mahkemesine göndererek yeniden yargılama yapılmasını talep eder.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtıktan sonra, yargılama aşamasında çıkarılan yeni bir kanuni düzenleme ile alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, kişilerin alacaklarını tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmasına rağmen, sonradan yürürlüğe giren kurallar sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali şeklinde kabul etmektedir.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine yapacağınız bir başvuru, öncelikle kanunda öngörülen idari başvuru yollarını tüketmediğiniz gerekçesiyle reddedilecektir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, davaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarıyla ilgili olarak kurulan Tazminat Komisyonu adlı mercie başvuru yolu tüketilmeden bireysel başvuru yapılması, temel başvuru kuralları ile bağdaşmamaktadır.