Bireysel Başvuru

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce kanunda öngörülen idari başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların çok uzun sürmesi sebebiyle yapılan şikayetlerde, öncelikle ulaşılabilir ve ihlal iddialarıyla ilgili yeterli giderim sağlama kapasitesi olan Tazminat Komisyonu yoluna gidilmesini zorunlu tutmaktadır.

Yaptığınız bireysel başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunmanız ve hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi hâlinde, bu süreçte katlandığınız yasal masrafları ve avukatlık ücretini geri almanız mümkündür. Yüksek mahkeme, ihlal kararıyla birlikte başvuru aşamasında ödediğiniz harç bedellerinin ve yasal tarifeye göre belirlenen vekâlet ücreti tutarının, yargılama gideri olarak tarafınıza ödenmesine hükmetmektedir.

Yargılamanın bu denli uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için hukuki yollara başvurarak hakkınızı aramanız mümkündür ancak bunun için öncelikle ilgili yasal idari komisyona başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına dair şikayetlerde doğrudan bireysel başvuru yoluna gidilmeden önce Tazminat Komisyonu isimli yasal başvuru yolunun usulüne uygun şekilde tüketilmesi gerektiğine hükmetmektedir.

Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen bir kişinin vefat etmesinden sonra, doğrudan ölen kişi adına bir başkası veya vekili tarafından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılması hukuken mümkün değildir. Anayasa Mahkemesi, kişinin başvuru yapılmadan önce ölmüş olmasına rağmen sanki hayattaymış gibi onun adına müracaatta bulunulmasını kurallara aykırı bulmaktadır.

Mahkemelerin hukuk kurallarını farklı şekillerde yorumlaması veya zaman içinde içtihat değişikliklerine gitmesi tek başına adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Anayasa Mahkemesi, kanunların ne şekilde yorumlanacağı veya birden fazla yorumun mümkün olduğu durumlarda hangisinin benimseneceği hususunun doğrudan ilgili derece mahkemelerinin ve Yargıtay gibi yüksek yargı mercilerinin yetkisinde olduğunu vurgulamaktadır.

Yaptığınız itirazın inceleme mercii tarafından somut bir değerlendirme yapılmaksızın ve hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedilmesi durumunda hak ihlali iddiasıyla bireysel başvuru yoluna gitmeniz mümkündür. Erişim engeli gibi acil durumlarda verilen kararlara karşı yapılan itiraz incelemelerinde, mahkemelerin itiraz edilen hususları özenle incelemesi ve adil denge unsurunu gözeterek bir sonuca varması beklenmektedir.

İdare mahkemelerinin veya bölge idare mahkemelerinin sadece kamu hizmetinin aksamaması gerektiği şeklindeki genel bir gerekçeye dayanarak eşinizin durumunu incelemeden davanızı reddetmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir. İdarenin kamu görevlilerinin görev yerini değiştirme konusunda bir takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetki kullanılırken bireylere düşen fedakârlığın ağırlığı mutlak surette göz önünde bulundurulmalıdır.

İdare mahkemeleri ve Danıştay tarafından bilirkişi ücretine yönelik davalarınız reddedilmiş olsa bile, bu tür açık takdir hataları ve ölçüsüz müdahaleler karşısında Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda hak ihlali kararı almanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi, yargı organlarına belirli bir takdir yetkisi tanınmış olsa dahi, belirlenen ücretin emsallerine nazaran açıkça düşük olması durumunda yargı mercilerinin kararının bariz takdir hatası içerdiğini kabul etmektedir.

Öğretmenliğe ilk atanmada aranan kırk yaş şartının sonradan kaldırılmış olması gibi davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek iddiaların mahkemelerce açıkça değerlendirilmesi ve karara bağlanması hukuki bir zorunluluktur. Mahkemeler, yargılama aşamasında ileri sürdüğünüz ve hakkınızdaki işlemin hukuki dayanağının ortadan kalktığına yönelik bu tür esaslı savunmalara karar gerekçesinde ayrıntılı şekilde yer vermekle yükümlüdür.

İstinaf mahkemesinin, idare tarafından hiç ileri sürülmeyen yeni bir hukuki duruma veya kanun maddesine dayanarak karar vermesi hâlinde, bu yeni durumu size bildirerek itirazlarınızı alması gerekir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, üst mahkemelerin ilk derece aşamasında tartışılmayan farklı bir hukuki gerekçe bularak sebep ikamesi yapması mümkündür.