Adil Yargılanma Hakkı

Yargılama sırasında ileri sürdüğünüz altınların bozdurulması, ticari işletme gelirleri veya kredi ödemeleri gibi mutat hesap hareketlerine dayanan savunmalarınızın mahkeme tarafından kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikte görülmesine rağmen cevapsız bırakılması durumunda hak ihlali iddiasında bulunabilirsiniz. Yargılama makamları, bir kişinin terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım edip etmediğini değerlendirirken sanıkların davanın esasına etki edecek iddia ve itirazlarını kararlarında makul bir biçimde karşılamak zorundadır.

Anayasa Mahkemesi, yerel mahkemelerin veya istinaf dairelerinin yerine geçerek davanın esası hakkında doğrudan karar vermez ve masrafları kimin ödeyeceğini kendi başına belirlemez. Yüksek mahkemenin temel görevi, adil yargılanma hakkı çerçevesinde yargı mercilerinin davanın esası yönünden önem taşıyan meselelere ilişkin ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya koyup koymadıklarını denetlemektir.

Mahkemenin sizin sunduğunuz dilekçedeki asıl talebinizi ve iddialarınızı hiç değerlendirmeden tamamen ilgisiz bir konuda karar vermesi, adil yargılanma hakkınızın çok önemli bir parçası olan karar hakkı güvencesinin ihlali anlamına gelmektedir. Yargı mercileri, önlerine getirilen uyuşmazlığın içinde yer alan maddi ve hukuki sorunların bütününü ele alarak karar vermekle yükümlüdür.

Mahkemede aleyhinize ifade veren veya tutanağa beyanı yansıyan asıl tanığın dinlenmemesi ve size ona soru sorma imkanı verilmemesi, adil yargılanma hakkı kapsamında tanık sorgulama hakkının ihlali anlamına gelebilir. Hukuk sistemimizde, ceza veya idari yaptırım gerektiren yargılamalarda verilen kararın tek veya belirleyici delili sorgulanmamış bir tanık beyanına dayanıyorsa, mahkemenin bu durumu dengeleyecek yeterli güvenceleri sağlaması gerekir.

Hakkınızda verilen tedbir kararına itiraz ettiğinizde mahkemenin sunduğunuz esaslı iddiaları ve delilleri incelemeden karar vermesi gerekçeli karar hakkı ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarına karşı yapılan itirazlarda, itiraz merciinin başvurucunun beyanlarını ve delillerini etkili bir şekilde incelemesi zorunludur.

Hakkınızda beyanda bulunan ve mahkûmiyetinize temel teşkil eden tanığı duruşmada veya sesli ve görüntülü iletişim araçlarıyla sorgulama imkânı bulamamanız, adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemelerin, aleyhinize ifade veren bir tanığı duruşmada hazır etmemesi veya uzaktan bağlantı gibi vasıtalarla dinlememesi durumunda bunun geçerli bir nedenini kararlarında açıkça izah etmesi gerekmektedir.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada sorgulama imkânı bulamamanız ve mahkûmiyet kararının tek veya belirleyici ölçüde bu ifadelere dayanması durumunda adil yargılanma hakkınız ihlal edilmiş olabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir ceza davasında sanığın kendisine isnat edilen suç hakkında bilgi veren tanıklara soru yöneltebilmesi, onlarla yüzleşebilmesi ve beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olması adil bir yargılama yapılabilmesi için temel bir gerekliliktir.

Anayasa Mahkemesi, tanıklara soru sorma hakkınızın ihlal edilip edilmediğini değerlendirirken yargılamanın adilliğine zarar gelip gelmediğini ölçen üç aşamalı özel bir test uygulamaktadır. Bu kapsamlı incelemede ilk olarak tanığın mahkemede hazır edilmemesinin geçerli ve hukuki bir nedene dayanıp dayanmadığına bakılır.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada bizzat sorgulama ve onlara soru yöneltme hakkınız en temel güvencelerinden biridir. Bir mahkemenin sizi cezalandırabilmesi için hükme dayanak yaptığı kişileri kural olarak duruşmada dinlemesi ve sizin de bu kişilere soru sorarak beyanlarının doğruluğunu sınama imkânına sahip olmanız gerekir.

Mahkemenin gerekçeli kararı özel avukatınıza tebliğ etmemesi yüzünden istinaf aşamasında ayrıntılı dilekçe verememeniz, tanık dinletme gibi maddi gerçeği ortaya çıkaracak ispat imkânlarınızı kaybetmenize ve savunma hakkınızın kısıtlanmasına neden olur. Ceza yargılamasında ilk derece mahkemesinin kararına karşı başvurulan istinaf kanun yolu, davanın maddi ve hukuki yönden yeniden incelendiği, eksik delillerin toplanabildiği ve davanın yeniden görülerek tanık dinlenebildiği oldukça önemli bir aşamadır.