Adil Yargılanma Hakkı

Mahkeme kararına rağmen idarenin size ödeme yapmaması durumunda, yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesi ya da hiç icra edilmemesi şikayetiyle ilgili kurulan özel komisyona başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, idare aleyhine verilen mahkeme kararlarının uygulanmaması sebebiyle adil yargılanma hakkı ihlali iddiasıyla doğrudan yapılan başvuruları, idari başvuru yolları tüketilmediği gerekçesiyle kabul etmemektedir.

Sunduğunuz resmî belgelerin neden yetersiz görüldüğü somut olarak açıklanmadan adli yardım talebinizin matbu ve soyut gerekçelerle reddedilmesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemelerin usul kurallarını uygularken yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten kaçınmaları gerekmektedir.

Mahkemenin gerekçesini açıklamadığı kısa kararın yüzünüze karşı okunması, istinaf başvuru sürenizi başlatmaz ve bu süre ancak gerekçeli kararın size tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, gerekçesi açıklanmamış bir hükmün geçerli bir şekilde tefhim edilmiş yani yüze karşı okunmuş bir hüküm olarak sayılması mümkün değildir.

Yüksek mahkemelerin benzer davalarda tatmin edici bir gerekçe göstermeksizin farklı ve çelişkili sonuçlara ulaşması durumunda anayasal haklarınızın ihlal edildiği gerekçesiyle hakkınızı arayabilirsiniz. Yargıtay dairelerinin veya kurullarının aynı nitelikteki uyuşmazlıklarda, örneğin sırf süreli yayın basılmadığı gerekçesiyle bazı dosyaları reddedip hemen ardından bu görüşten dönerek diğer dosyaları kabul etmesi, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini zedeler.

Yeniden yargılama sürecinde ortaya çıkan yeni şikayetlerinizi Anayasa Mahkemesine taşıyabilmeniz için öncelikle bu itirazlarınızı istinaf veya temyiz aşamalarında dile getirerek olağan kanun yollarını tüketmeniz zorunludur. Bir davanın ihlal kararı sonrasında yeniden görülmeye başlanması durumunda, bu yeni yargılama süreci de bir suç isnadının belirlenmesiyle ilgili olduğundan adil yargılanma hakkına dair tüm güvencelerin tam olarak uygulanması gerekmektedir.

Mahkemenin lehinize olan delilleri toplamadan ve savunmanızı dikkate almadan hakkınızda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi, bu tür yargılamalarda sanıkların delil toplatma ve inceletme taleplerinin reddedilmesinin silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine açıkça aykırı olduğunu tespit etmiştir.

Hakkınızda verilen karara karşı yaptığınız itirazın esastan incelenmeksizin yalnızca şeklî şartlar yönünden basmakalıp ve soyut ifadelerle reddedilmesi adil yargılanma hakkınızın açık bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi, itiraz mercilerinin davayla doğrudan ilgili olan esaslı hususları ayrıca değerlendirerek yeterli bir gerekçe sunmaları gerekirken sistemsel olarak bu yükümlülüklerini yerine getirmediklerini tespit etmiştir.

İstinaf mahkemesinin, faiz alacağınızın ödenmeyeceğini toplu maaşın yattığı gün anlamanız gerektiğini varsayarak davanızı süre aşımından reddetmesi adil yargılanma güvencelerine aykırılık teşkil edebilir. İdare tarafından size yapılan ödemenin hangi kalemleri kapsadığına veya faizlerin bu ödemeye dâhil olup olmadığına dair net bir bilgilendirme yapılmamışsa, bu ödeme tarihi davanız için kesin bir başlangıç süresi olarak kabul edilemez.

Sadece internet bağlantı kayıtlarına veya belirli bir bankadaki hesap hareketlerine dayanılarak silahlı terör örgütü üyesi olduğuna karar verilmesi tek başına yeterli bir delil olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay uygulamalarına göre, gizli haberleşme programlarının kullanıldığının tespiti açısından yalnızca bağlantı kayıtları yeterli görülmemekte, daha kesin ve inandırıcı teknik verilerin dosyaya sunulması ve bunların mahkemede tartışılması beklenmektedir.

Başka bir şehirde istinabe yoluyla alınan tanık ifadelerinin sizin bulunduğunuz duruşmada yalnızca okunması ve size doğrudan soru sorma hakkı tanınmaması, savunma hakkınızın kısıtlanması anlamına gelebilmektedir. Ceza muhakemesi kurallarına göre mahkemelerin, uzaktaki tanıkları sesli ve görüntülü iletişim teknolojileri olan SEGBİS gibi vasıtalarla duruşmaya dâhil etmesi ve sanığa doğrudan soru sorma imkânı sunması beklenmektedir.