Adil Yargılanma Hakkı

Duruşmada bizzat hazır bulunma talebiniz karşılanmadığı için uzaktan bağlantı sistemini reddetmeniz durumunda, mahkemenin yokluğunuzda hüküm kurması hakkınızın ihlali olarak nitelendirilebilmektedir. Bir yargılamada sanığın uzaktan bağlantı ile katılmayı reddetmesi, doğrudan duruşmada bulunma hakkından tamamen vazgeçtiği anlamına gelmemektedir.

Yargıtay bozma kararından sonra dahi olsa davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı ve yeni yazılı delilleri dosyaya sunduğunuzda mahkeme bu belgeleri incelemek ve kararında tartışmak zorundadır. Taraflarca hazırlama ilkesinin geçerli olduğu davalarda delil sunma süreleri bulunsa da, kişinin sosyal güvenlik hakkı gibi vazgeçilemez haklarını ilgilendiren durumlarda sunulan resmi hastane kayıtları veya sigorta giriş belgeleri gibi kritik delillerin göz ardı edilmesi hukuka uygun görülmemektedir.

Mahkemenin duruşma salonunda bizzat bulunma talebinize rağmen sizi uzaktan görüntü ve ses aktarımı yoluyla katılmaya zorlaması, haklı ve zorlayıcı bir nedene dayanmadıkça mümkün değildir. Ceza yargılamalarında kişinin kendi davasının görüldüğü salonda fiziken yer alması, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı kapsamında son derece önemli bir usul kuralı olarak değerlendirilmektedir.

Evet, mahkemelerin yeterli araştırma yapmadan ve savunmalarınızı karşılayan doyurucu bir gerekçe sunmadan hakkınızda bu kararı vermesi adil yargılanma hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararlarda sadece kanun hükmünün tekrarından ibaret ifadelere yer verilmesi veya ilgisiz gerekçeler sunulması hukuka aykırılık teşkil etmektedir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesini kabul etmeniz, doğrudan suçlu olduğunuzu kabul ettiğiniz veya beraat kararından vazgeçtiğiniz anlamına gelmemektedir. Ancak mevcut anayasal değerlendirmelere göre, bu kurumun uygulanma usulünde sanıkların irade beyanlarının alınması aşamasında ciddi bir güvence eksikliği bulunduğu tespit edilmiştir.

Ceza yargılamasında hakkınızdaki mahkûmiyet kararı tek veya belirleyici ölçüde duruşmada sorgulama imkânı bulamadığınız bir gizli tanık beyanına dayanıyorsa ve size dengeleyici güvenceler sağlanmamışsa bu durum adil yargılanma hakkı ihlali sayılır. Mahkemelerin, tanığın kimliğini gizlemek için makul gerekçeler sunması ve bu beyan hükme esas alınıyorsa savunma tarafına yeterli telafi edici önlemler sağlaması gerekir.

Hakkınızda verilen mahkûmiyet kararı, tek başına veya belirleyici ölçüde sizin duruşma sırasında sorgulama fırsatı bulamadığınız tanıkların ifadelerine dayanıyorsa, mahkemenin savunma tarafına mutlaka dengeleyici güvenceler sağlaması zorunludur. Mahkeme, tanıkları sizin yokluğunuzda dinlemişse, bu eksikliği giderecek şekilde size olayı kendi açınızdan anlatma ve karşı delillerinizi sunma imkânını etkin bir biçimde vermelidir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı itirazlarınızı hiçbir şekilde değerlendirmeden karar vermesi adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı güvencesinin ihlali niteliğindedir. Bir idari işlemin iptali talebiyle açtığınız davada, mahkemeye sunulan bilirkişi raporuna karşı projenin tanıtım posteri olduğu, verilerin kopyalanmadığı veya teknik hatalar yapıldığı gibi uyuşmazlığın çözümüne etki edebilecek çok temel itirazlar sunmuş olabilirsiniz.

Mahkemenin itirazınızı dosyanın esasına girmeden sadece şeklî olarak inceleyip reddetmesi adil yargılanma hakkınızı ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hagb kararlarına yapılan itirazları inceleyen mercilerin, itirazları yalnızca şekil şartları yönünden değil davanın esasıyla ilgili hususları da göz önünde bulundurarak değerlendirmeleri ve itirazlara yeterli bir gerekçeyle cevap vermeleri gerekmektedir.

Sahibi olmadığınız bir işletme nedeniyle kesilen idari para cezasına karşı yaptığınız itirazın, mahkeme tarafından delilleriniz tartışılmadan reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Somut olayda, ortaklığınızın yıllar önce sona erdiğini ve tabelanın yerleştirilmesinde sorumluluğunuzun bulunmadığını gösteren sicil kayıtları gibi savunmalarınızın dikkate alınmaması, adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.