Adil Yargılanma Hakkı

Olayın hemen ardından kurulan komisyonlardan alınan ilk ödemeler zararın tamamını karşılamıyorsa ve yıllar sonra ortaya çıkan kalıcı sakatlık veya psikolojik sorunlar yeni raporlarla belgelenmişse, oluşan güncel ve kesin zararlarınızın ödenmesi için idareye yeniden başvuruda bulunabilirsiniz. Olayın meydana geldiği tarihlerde yapılan değerlendirmelerin sadece o anki basit tıbbi müdahaleleri kapsadığı ve zararın gerçek boyutunu yansıtmadığı sonradan alınan ayrıntılı sağlık kurulu raporu ile ispatlandığında, ilk ödemeyi kabul etmiş olmanız yeni duruma dair dava hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunu tarafınıza tebliğ etmemesi ve bu rapora karşı itiraz hakkınızı kullanmanızı engellemesi adil yargılanma hakkınızı ihlal edebilecek ciddi bir usul eksikliğidir. Anayasa Mahkemesi önüne gelen bir uyuşmazlıkta, mahkeme idari yaptırım kararına yapılan itirazı incelerken dosyayı bilirkişiye göndermiş ve gelen rapora dayanarak ceza miktarında indirime gitmiştir.

İdare mahkemelerinin, kanun hükmünde kararname ile tesis edilen hukuki statünüze ilişkin doğrudan işlemler hakkında inceleme yapmadan davayı yetkili kurula göndermesi anayasal güvencelerinizin sağlanması açısından hukuki bir zorunluluktur. Askeri öğrencilerin nasbının yapılmaması işlemi doğrudan bir hukuki düzenleme ile varlık kazanmış olsa da, yasal mevzuat bu tür işlemler hakkında karar verme görevini açıkça olağanüstü hâl döneminde kurulan komisyona bırakmıştır.

Mahkemenin sizin bizzat duruşmada hazır bulunma talebinizi geçerli ve zorlayıcı bir neden göstermeden reddetmesi ve rızanız dışında uzaktan bağlantı sistemiyle duruşmaya katılmanıza karar vermesi adil yargılanma hakkı ihlali sayılabilmektedir. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, özellikle ağır suçlamalarla veya yüksek cezalarla yargılanan kişilerin mahkeme huzurunda bizzat bulunarak savunma yapma talepleri büyük önem taşımaktadır.

Mahkemenin, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı ve dayandığınız kanun maddelerini kararında hiç tartışmaması ve değerlendirmemesi açık bir hak ihlali olarak kabul edilebilir. Anayasa uyarınca bütün mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazması yasal bir zorunluluktur.

İthal ettiğiniz ürünlerle ilgili olarak satıcı ülkenin gümrük idaresinin belgeleri hatalı düzenlemesi nedeniyle tarafınıza kesilen para cezalarına karşı açacağınız davalarda, öncelikle gümrük işlemlerinde üzerinize düşen yasal yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiğinizi savunabilirsiniz. İhracatçı gümrük idaresinin dolaşım belgesini yanlışlıkla onayladığını kabul etmesi durumunda, sizin bu belgenin hatalı olduğunu bilme imkânınızın bulunmadığını ve dolayısıyla eyleminizde kasıt veya kusur olmadığını ileri sürme hakkınız bulunmaktadır.

İdari yargıda açılan tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktarın artırılması işlemi kanuni düzenlemeler ve yargı içtihatları uyarınca kural olarak ilk derece mahkemeleri tarafından nihai karar verilinceye kadar yapılabilmektedir. Bu kural, mahkemelerin davaları gereksiz yere uzatmadan sonuçlandırmasını sağlamak ve usul ekonomisi ile iyi adalet yönetimi ilkelerini korumak gibi meşru bir amaca hizmet etmektedir.

Davanızda mahkûmiyetinize dayanak yapılan en önemli tanığın duruşmada dinlenmemesi ve ona soru sorma imkânınızın elinizden alınması adil yargılanma hakkı kapsamında bir ihlal oluşturmaktadır. Bir ceza yargılamasında sanığın aleyhine olan tanıkları sorguya çekme hakkı en temel güvencelerden biridir.

Hâkimin, aleyhinize ifade veren ve beyanlarında çelişkiler bulunduğu iddia edilen önemli bir tanığın mahkemede dinlenmesi yönündeki talebinizi yargılamaya yenilik katmayacağı gibi soyut bir gerekçeyle reddetmesi yasal güvencelerinize aykırıdır. Ceza yargılamasında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için sanığa, aleyhindeki tanıklarla yüzleşme ve onlara doğrudan soru yöneltebilme fırsatının mutlaka tanınması gerekir.

Bilirkişi raporunda hesaplanmış olan tedavi masraflarınızın mahkeme tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedilmesi durumunda bu karara karşı üst mahkemelere ve sonrasında Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla itiraz etme imkânınız bulunmaktadır. Hatalı tıbbi müdahale iddialarına dayanan davalarda yargı mercilerinin makul derecede dikkatli ve özenli bir inceleme yapma zorunluluğu vardır.