Adil Yargılanma Hakkı

İşverenin sırf şüpheye dayanarak iş sözleşmenizi feshedebilmesi için bu şüphenin işçinin kişiliğinde bulunan ve objektif olay ile vakıalarla desteklenen ciddi ve somut bir sebebe dayanması gerekmektedir. Yargı kararlarında da vurgulandığı üzere, şüphe feshi söz konusu olduğunda işverenin fesih gerekçesini net bir biçimde ortaya koyması ve işçi ile yasa dışı yapılar arasındaki bağlantıyı gösteren kişisel, somut ve güncel sebepleri mahkeme önünde açıklaması şarttır.

Mahkemelerin, iş sözleşmesinin şüphe üzerine feshedildiği durumlarda sadece tarafların sunduğu belgelerle yetinmeyip uyuşmazlığın esasını aydınlatacak şekilde derinlemesine bir araştırma yapması hukuki bir zorunluluktur. Normal şartlarda hukuk davalarında geçerli olan tarafların delil sunma kuralı yerine, bu tür özel durumlarda istisnai nitelikteki kendiliğinden araştırma ilkesi uygulanmaktadır.

Mahkemenin, eksiklikleri giderdiğiniz ve size şifahi olarak çalışabileceğinizin söylendiği ya da eyleminizin o tarihte suç olmadığı yönündeki temel savunmalarınızı gerekçesinde hiç tartışmadan doğrudan ceza vermesi hukuka uygun görülmemektedir. Mahkemelerin önlerine gelen uyuşmazlıklarda, tarafların davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalarını incelemesi ve kararlarında bu hususlara tatmin edici yanıtlar vermesi gerekmektedir.

Ağır ceza mahkemelerinde görülen ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren ciddi suçlara ilişkin yargılamalarda, karar duruşmasında sanık müdafinin mutlaka hazır bulunması kanuni bir zorunluluktur. Avukatınızın aynı gün başka bir şehirde veya adliyede mesleki bir mazereti bulunduğunu dilekçe ile mahkemeye önceden bildirmesine rağmen, mahkemenin bu mazereti dikkate almayarak yargılamaya devam etmesi önemli bir usul hatasıdır.

Uzaktan bağlantı yoluyla katıldığınız duruşmalarda yaşanan teknik aksaklıklar sebebiyle savunma hakkınızı gereği gibi kullanamamanız durumunda verilen ceza kararı hukuken tartışmalı hâle gelir. Görüntülü ve sesli iletişim sistemlerinde yaşanan kopmalar veya sesin anlaşılamaması gibi sorunlar, yargılamanın seyrini doğrudan etkileyen ve savunmanızı kısıtlayan olaylardır.

Ceza infaz kurumu disiplin kurulu tarafından verilen kınama cezasının infaz hâkimliği tarafından iptal edilmesinin ardından, savcılık itirazı üzerine ağır ceza mahkemesinin kararı iptal etmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Somut bir olayda, koğuşta yapılan aramada radyoya ait kulaklığı başka bir kabloyla birleştirip çoğaltıcı yaptığı gerekçesiyle kınama cezası alan bir hükümlü, infaz hâkimliğine şikâyette bulunmuştur.

Sadece genel tanımlamalar kullanılarak ve varsayımlardan hareket edilerek isminizin veya eşkâlinizin net olarak belirtilmediği tanık ifadeleriyle hakkınızda mahkûmiyet kararı verilmesi kural olarak hukuka aykırı bulunabilmektedir. Yargılamayı yapan mahkemenin, olaya karışan kişileri teşhis eden somut tutanaklara veya net kamera görüntülerine dayanmadan, sırf akrabalık bağı gibi genel kavramların içine sizi dâhil ederek ceza tayin etmesi adil yargılanma standartlarıyla örtüşmeyebilir.

Açtığınız davada sonucun değişmesine etki edebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması ve makul bir gerekçe ile yanıtlanmaması durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olur. Kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkeme kararlarının, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli ve aydınlatıcı gerekçe içermesi zorunludur.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve savunmalarınıza kararlarında makul ve somut bir gerekçeyle yanıt verme zorunluluğu bulunmaktadır. Anayasamızda güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamayı amaçlar.

Mahkemelerin kolluk görevlileri tarafından düzenlenen tutanaklara aksi hiçbir şekilde ispat edilemeyecek seviyede üstünlük tanıması ve savunmanızı dikkate almaması adil yargılanma hakkınıza aykırıdır. Kamu görevlilerince tanzim edilen tutanakların gerçeğe uygunluk karinesinden yararlanması genel bir kural olsa da, bu durumun sarsılmaz kabul edilmesi mahkemeye başvurmayı anlamsız hâle getirir.