Adil Yargılanma Hakkı

Emekli aylığınızın idarenin kendi kusuru veya hatalı işlemi sonucunda geriye dönük olarak iptal edilmesi ve tarafınıza yersiz ödeme adı altında borç çıkarılması durumunda elbette dava açarak hukuki yollara başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına konu olan benzer uyuşmazlıklarda, mahkemelerin davayı incelerken kişinin emeklilik şartlarını taşıyıp taşımadığının yanı sıra, hatanın kimden kaynaklandığını ve bu süreçte kişinin atfı kabil bir kusuru olup olmadığını da detaylıca değerlendirmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Açtığınız davada lehinize düzenlenen ve uyuşmazlığın çözümü için büyük önem taşıyan bir raporun mahkeme tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden göz ardı edilmesi adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmektedir. Yargılama sürecinde ortaya konulan ve davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikte olan esaslı iddiaların mahkemeler tarafından makul bir gerekçe ile yanıtlanması anayasal bir zorunluluktur.

İcra davalarında veya diğer yargılamalarda mahkemenin gerekçe açıklamadan karar vermesi ve itiraz süresini bu andan başlatarak başvurunuzu reddetmesi, anayasal güvence altındaki adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızı ihlal etmektedir. Kanun yolu merciinin somut olayın şartlarında itiraz süresini ilk derece mahkemesi kararının gerekçesi açıklanmadan başlatması, vatandaşların mahkemelere ulaşmasını ciddi şekilde zorlaştıran orantısız bir müdahaledir.

Mahkemenin delillerinizi toplamadan verdiği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yaptığınız itirazın yüzeysel incelenmesi, adil yargılanma hakkı güvencelerinin ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bu tür kararlara karşı yapılan itiraz incelemelerinin sadece şekli şartlar yönünden yapılması ve dosyanın esasına girilmemesi hukuka aykırıdır.

Birlikte dava açtığınız kişilerden sadece birinin üzerine kayıtlı taşınmaz bulunması, fakirlik belgesi sunan diğer davacıların da adli yardım talebinin toptan reddedilmesi için geçerli bir gerekçe olamaz. Yargılama makamlarının, davacıların mali durumlarını ayrı ayrı değerlendirmeden ve ibraz edilen belgeleri dikkate almadan toptancı bir yaklaşımla ret kararı vermesi hukuka aykırıdır.

Sadece kapatılan bir derneğe üye olmanız veya yöneticilik yapmanız ile belirli bir bankada hesap hareketlerinizin bulunması, örgütsel bir amacınız olduğu kanıtlanmadığı sürece doğrudan terör örgütü üyesi sayılmanız için yeterli bir delil olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay içtihatlarında ve Anayasa Mahkemesi kararlarında açıkça vurgulandığı üzere, yasal olarak faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarına üyelik veya bankalardaki mutat hesap hareketleri tek başına kuvvetli suç belirtisi oluşturmaz.

Hayır, kararın gerekçesi size duruşmada açıklanmamışsa istinaf süreniz kararın mahkemede yüzünüze karşı okunduğu gün başlamaz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir hükmün gerekçesiyle birlikte açıklanmadığı ve sadece ceza sonucunun söylendiği durumlarda, itiraz süresinin o an başlatılması adil yargılanma hakkı güvenceleriyle bağdaşmamaktadır.

İstinaf başvurunuzun gerekçeli karar tebliğ edilmeden önceki süre dikkate alınarak reddedilmesi durumunda, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkemelerin duruşma salonunda sadece hüküm sonucunu açıklayıp gerekçeyi daha sonra yazılı olarak gönderdiği durumlarda, avukatınızın gerekçeli kararı bekleyerek itiraz dilekçesi sunması oldukça makul bir yoldur.

Mahkemenin adli yardım talebinizi reddederken sizden icra takibindeki haklılığınızı kesin olarak ispatlamanızı beklemesi ve ancak bu ispatın yokluğu gerekçesiyle talebinizi reddetmesi hukuken orantılı ve doğru bir yaklaşım değildir. Kanuni düzenlemelere göre adli yardımdan faydalanabilmeniz için ödeme gücünden yoksun olmanızın yanı sıra talebinizin yalnızca açıkça dayanaktan yoksun olmaması yeterli kabul edilmektedir.

Ödeme gücünüz bulunmadığı için yaptığınız adli yardım talebinin haksız veya aşırı katı gerekçelerle reddedilerek dava açmanızın engellenmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkı ihlali niteliğindedir. Bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek, herkesin sahip olduğu en temel haklardan biridir.